Kho Sách Cũ

Kho Sách Cũ

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Xin Cùng Giơ Cao Ngọn Đuốc Tự Do, Công Bằng

Năm trước, vào khỏang thời gian này, như bao nhiêu người khác, tôi bị cầm chân ở nhà vì bệnh dịch. Ngoài chuyện dạy online, và may mặt nạ để gửi đến các chùa, và viện dưỡng lão, tôi hay làm thức ăn chay và cắm hoa hái trong vùng mình ở để dâng lên bàn thờ Ba Má tôi cho đỡ buồn. Tôi cũng lang thang ra hồ nước vắng hoe gần nhà để xem vịt lội, chim bay….Những việc vặt vãnh, thường ngày đó khiến tôi cảm thấy đời sống có chút ý nghĩa hơn là ngồi một chỗ với nỗi lo sợ bị nhiễm bệnh, bên những ưu tư không ngớt về việc học trò không thi được điểm cao, không học được chi nhiều trên mạng, v..v… (Xin xem trang thơ về thời gian này sau đây:

Tháng tư năm ngoái về, bên nỗi buồn mất nước năm 1975, càng sâu đậm thêm với những tin tức kinh hoàng vì đại dịch, tôi cũng đã gửi gắm tâm tình mình vào những bài viết theo link sau đây cho tháng tư, năm 2020: https://pvo369.wordpress.com/2020/04/

Nhưng chỉ vài tuần sau đó, vào ngày lễ tưởng niệm chiến sĩ trận vong, George Floyd đã bị đè cổ đến chết! Tôi phẫn uất vô cùng khi nghĩ đến sự kỳ thị trong mọi hệ thống đã ngấm vào cấu trúc xã hội HK từ khi người da đỏ bị tàn sát, cướp đất, người da đen bị làm nô lệ, người Tàu bị bóc lột, đối xử dã man …. và cái thú trang hoàng thức ăn chay, cắm hoa được thay bằng những bài viết và bài hát đổi lời đầu tiên, thể hiện sự bất bình, tức giận về cách hành xử của người đứng đầu một quốc gia lúc ấy. Làn sóng biểu tình nổi lên và dù rất sợ bị bệnh, bị lây Covid-19, mẹ con tôi cũng mang mặt nạ, đi biểu tình vì các con tôi lý lẽ: đây là điều chúng ta phải làm, phải dấn thân, bằng mọi giá. Sự bất công, cùng những điều ác độc vì sự kỳ thị đã kéo dài quá lâu rồi. Xin xem bài viết về nhưng cuộc biểu tình năm ngoái theo các links sau:

Cho đến khi nào…?

Làm Việc Thiện và Biểu Tình…

Song song với việc “xuống đường” đòi bình đẳng cho người da màu, nhất là người da đen, tôi đã viết, dịch, chuyển những bài viết về sự kỳ thị chủng tộc để cho cộng đồng người Việt có cái nhìn thấu đáo, cặn kẽ, trung thực hơn về lịch sử và xã hội HK. Tôi tận tụy làm tất cả những việc này không ngoài mục đích để các con, cháu tôi biết rằng những ưu tư khắc khoải về nhân quyền, công bằng cho xã hội HK nói riêng và cho toàn cầu nói chung của các con cũng là những vấn đề vô cùng quan trọng đối với tôi.

Ngày 6 tháng giêng, năm 2021, những người tin vào thuyết thượng tôn da trắng đã nghe lời nói dối của người cầm đầu Tòa Bạch Ốc lúc bấy giờ, đã hung hăng tràn vào tòa nhà Quốc Hội, chỉ vì không muốn thấy những thay đổi trong chính quyền khiến cho những ưu tiên lợi lộc dễ dàng cho họ có thể bị nhường chỗ cho sự bình đẳng, cho người da màu thực sự có được công lý, nhân quyền. Nhìn sự hùng hổ xâm nhập, nổi loạn của những người u mê tôn thờ một kẻ chuyên môn lường gạt, nói láo kinh niên, tôi không ngạc nhiên vì đã đoán trước được điều này. Tôi chỉ thất vọng não nề khi những người gốc Việt, từng bỏ tất cả để thành người ly hương chỉ vì không chịu được sự bất công, ác gian của CSVN, giờ lại mang lá cờ thiêng liêng năm nào của VNCH ra đứng chung với nhóm người phản loạn, ích kỷ, kỳ thị ác nhân, những kẻ chỉ muốn đưa nước Mỹ về lại khoảng thập niên 1920! Sự phẫn uất cùng cực đó đã khiến tôi phải tức tủi viết lên bài sau đây:

Gửi người VN phò Trump nổi loạn…

Hơn một năm nay, sự thù hằn, nghi kỵ và hành hung, tấn công người Á Đông đã gia tăng khủng khiếp và cuối cùng là 6 trong 8 người đàn bà bên GA đã bị sát hại bởi một tên da trắng với cái lý do rặt mùi kỳ thị, khinh người: “giết họ vì muốn dẹp bỏ sự cám dỗ, đam mê dục vọng của hắn!” Thật là hết sức chịu đựng của tôi. Sau bài viết bày tỏ sự tức giận tột cùng về những gia tăng khủng khiếp của vấn đề kỳ thị người da vàng, tôi đã cùng một số bạn thân , sơ, nhưng cùng chí hướng, tham gia vào những cuộc biểu tình quanh đây, tại Irvine, cũng như tham dự những buổi tưởng niệm những nạn nhân chết vì sự kỳ thị chủng tộc có hệ thống trong sự bắt bớ, xét hỏi, hành hạ vô cớ của cảnh sát, cũng như như sự đánh đồng người da vàng với vi khuẩn Covid-19 .

Nhiều người cho rằng khi cái án cho kẻ giết George Floyd được bồi thẩm đoàn công bố, thì “công lý” đã được thể hiện . Tôi mong là như vậy, nhưng tôi biết chắc chắn còn cần phải có sự đồng thuận của cả lưỡng viện Quốc Hội trong việc cải tổ toàn diện về hệ thống pháp lý. Song song với việc ban hành những sắc luật cải tổ cần thiết, chúng ta cần thấy sự thừa nhận bởi chính những người có quyền lực, và cảnh sát, rằng sự kỳ thị lâu năm, lâu dài là cái ung nhọt khó chữa của HK, và cần sự quan tâm, cố sức dẹp bỏ dưới mọi hình thức. Chỉ khi nào cơn bệnh được xác định đúng mức, thì may ra “con bệnh” ( xã hội HK) mới thực tâm, quyết liệt tìm cách để có thể dứt bỏ được cái căn bệnh trầm kha đó.

Trong cùng một tuần, từ ngày 21 tháng tư cho đến ngày24/4 , tôi đã tham dự ba buổi rally sau đây:

Ngày 21/4, tại Civic Center, Santa Ana: Tưởng Niệm Nạn Nhân Gốc Mễ Chết vì Sự Kỳ Thị

Sau giờ dạy học, tôi chạy thẳng đến thành phố Santa Ana để cùng các bạn trẻ, và cộng đồng người Mỹ gốc Latin (người Mễ) làm lễ đốt nến tưởng niệm những nạn nhân bị giết vì sự kỳ thị, đa số bởi cảnh sát, hoặc chết oan, không được cứu kịp thời vì sự bỏ lơ mặc kệ, không quan tâm của cảnh sát khi có những vụ bị bắt cóc, mất tích, hay án mạng liên quan đến cộng đồng người Mễ, mặc dù họ là những nạn nhân vô tội, và từng trả thuế như bao nhiêu người khác . Ban tổ chức gồm những nhà hoạt động cho nhân quyền, chống sự kỳ thị, và cái truyền thống làm lễ tưởng niệm những người đã khuất của họ rất là trang nghiêm, cảm động, và mang mang niềm trân trọng sự sống, và trời ,đất bao la vô cùng. Họ cũng tỏ niềm trân trọng, an ủi thật chân tình đối với gia đình của những nạn nhân được nhắc đến. Buổi tưởng niệm tuy được tổ chức buổi chiều tối, ngày thường, không phải cuối tuần, nhưng số người tham gia, hưởng ứng rất đông. Họ mang hoa tươi, và hình ảnh của những người đã khuất, và trân trọng nêu tên từng người, nói về sự bất công từng nạn nhân đã phải chịu, trước và sau khi qua đời. Họ đã bày tỏ sự tương thân tương ái, khắng khít và thân mến, tôn trọng nhau rõ rệt. Tôi thật sự xúc động vô cùng, và mong sao cộng đồng người Việt cũng thể hiện được sự thông cảm, thương mến sâu xa hơn cho những người bị đối xử bất công, bị nghi kỵ, khinh rẻ, coi thường chỉ vì màu da, tiếng nói, hoặc nơi họ đã từng sống trước đây….

Ngày 23/4 Buổi lễ Tưởng Niệm và Chống Thù Ghét Người Da Vàng tại Học Khu Pomona

Tại học khu Pomona, nơi tôi dạy, đa số học sinh là người Mễ. Số học sinh người Á Đông chỉ có khỏang 5%, nhưng học khu đã có một số quý thầy cô cũng như một vài hiệu trưởng đồng lòng hưởng ứng việc chống lại sự kỳ thị và hành hung người Á Châu. Tôi nhớ ngay từ lúc trường chưa đóng cửa vì đại dịch năm rồi, chúng tôi đã có vài buổi họp với nhà trường, và mọi người được căn dặn, nhắc nhở là phải nói với học sinh không được đánh đồng Covid-19 với người Á châu, và không được gọi nó là Chinese virus, vì có thể sẽ khiến cho học sinh người Á châu buồn tủi, hay sợ hãi. Sau cái chết của 6 người đàn bà bên GA, học khu đã liên tiếp đưa ra rất nhiều bài viết, bài giảng về sự tôn trọng tất cả mọi giống dân, và một phần trong chương trình của các lớp dạy về sử, công dân đã có thêm một số bài học cho học sinh về đề tài này. Buổi lễ được sự chứng giám bởi những vị lãnh đạo trong chính quyền, cũng như người đứng đầu cả học khu, và rất đông người dân, thầy cô, học sinh đã đến tham dự. Hai trong những người được mời phát biểu là bác sĩ Võ Đình Hữu, và Kaitlyn Nguyễn, một học sinh tôi được hân hạnh dạy trong hai năm liên tiếp, môn Hóa và Khoa Học Môi Trường, bậc Đại Học (Chemistry và AP Environmental Sciences). BTC cũng mời thêm ba vị sự trụ trì từ các chùa Việt Nam ở Pomona. Tôi thực tình vô cùng cảm động vì sự quan tâm tinh tế này đối với người Mỹ gốc Á Châu tại Pomona.

Ngày 23/4 tại Tustin, Chống Lại Sự Kỳ Thị Thù Ghét Người Á Châu

Và vào ngày 24 tháng 4, tôi lại phụ với Vivian và một số các bạn trẻ cùng đến thành phố Tustin để biểu tình chống lại sự kỳ thị người Á Châu. Buổi rally được sự hưởng ứng của rất nhiều người, nhiều giống người khác nhau, từ các thành phố khác, không phải chỉ ở Tustin . Những người được mời phát biểu hôm ấy đã nói lên những nguyện vọng vô cùng chính đáng, khẩn thiết, và nói lên những áp bức, sự kỳ thị có hệ thống mà người da vàng phải chịu từ bấy lâu nay, nhất là sau khi Covid-19 bị gọi là Chinese virus. Vivian cũng mời được bà thị trưởng thành phố Tustin. Chúng tôi cũng đi tuần hành hơn một tiếng đồng hồ quanh khu vực thành phố, qua mấy con đường chính. Đa số những người dân, khi thấy chúng tôi đi biểu tình, đều có vẻ rất hoan hỉ và bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ chúng tôi với những cái giơ tay thân thiện, những nụ cười rạng rỡ, nhưng cái gật đầu, ngay cả những tràng vỗ tay….

Dưới đây là những bài phát biểu của một số những người Mỹ gốc Việt trẻ, rất thành công, cùng với những người đại diện trong cộng đồng người Mỹ gốc Á Châu khác. Tất cả đã đồng thanh, cương quyết chống lại sự thù hằn vô lối, sự hành hung người gốc Á .

Xin cảm ơn tất cả những người đã cùng nhau gióng lên tiếng nói, đòi bình đẳng, nhân quyền cho tất cả, không phân biệt màu da. Tôi thầm nguyện trong lòng: hơn lúc nào hết, đây là lúc tôi cần phải sát cánh với các con tôi, các người trẻ, và với tất cả mọi người chung quanh, không phân biệt màu da, tiếng nói, gióng lên tiếng chuông cảnh tỉnh, để mang lại một xã hội công bằng, tự do thật sự, làm ánh đuốc soi đường cho thế hệ mai sau…

Minh Phượng

Posted in Uncategorized | Leave a comment

CHÍNH SÁCH ‘AMERICA FIRST’ CỦA JOE BIDEN

Cái nền (base) của đa số cử tri Mỹ ủng hộ Trump cuồng nhiệt là thành phần ít học (non-college educated) nên họ biện minh rằng cho dù Trump có nhiều khiếm khuyết, nói dối, ăn nói thô tục v.v. nhưng nói chung vẫn là một lãnh tụ tranh đấu cho quyền lợi của nước Mỹ trước tiên, không cần đoái hoài gì đến những nước khác.

[Gọi là thành phần ít học do bởi Hoa Kỳ áp dụng chính sách giáo dục cưỡng bách cho đến lớp 12 với các trường công lập hoàn toàn miễn phí tại khắp nơi. Cho đến khi lên bậc cao hơn thì mới phải đóng tiền, dù là đại học công hay tư, và học phí đại học rất mắc so với đồng lương trung bình của người Mỹ. Do vậy chỉ có lên đại học thì mới được coi là thực sự muốn học để có kiến thức và đi làm vì phải tốn tiền học, và dân tốt nghiệp đại học mới có công việc trả lương khá và thăng tiến trong đường dài.

Nhiều người Việt khi nghe từ ngữ “dân ít học” để nói về những người chưa lên đại học thường hay nổi nóng, nghĩ rằng tác giả chê bai họ vì từ ngữ này thường ám chỉ những kẻ chưa học hết “lớp Ba trường làng” là vì vậy.]

Riêng đám Mít “Cầm Chuông” còn suy diễn thêm kiểu “bảo hoàng hơn vua” khi ca tụng Trump là sẽ đánh tơi tả Trung Cộng, còn Biden sẽ chỉ biết phục vụ cho quan thầy ở Bắc Kinh v.v.

Trong thực tế, Joe Biden cũng chỉ lo cho quyền lợi của dân Mỹ và nước Mỹ trước tiên, nhưng lại không bị cộng đồng thế giới ghét bỏ và chê trách như Trump:

1.- Biden ra lệnh cho Hoa Kỳ bỏ tiền ra mua hết nhiều loại thuốc vaccines lúc mới sản xuất để phục vụ cho dân Mỹ, trong khi Liên Hiệp Âu Châu lúng túng vì không thể dễ dàng quyết định với chi phí quá lớn, khó lòng giải quyết với ý định của 27 nước khác nhau. Hậu quả là Âu Châu không có thuốc vaccine kịp thời, khiến cho làn sóng lây nhiễm tăng vọt lần thứ ba và rơi vào tình trạng đóng cửa (lockdowns) trở lại.

Biden chỉ hứa là sẽ hiến tặng 4 tỷ Mỹ-kim cho tổ chức COVAX để cùng với Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) tài trợ cho chương trình chích ngừa COVID-19 cho toàn thế giới. (Mỹ sẽ chi 2 tỷ Mỹ-kim năm nay và 2 tỷ Mỹ-kim cho năm 2022).

Nghĩa cử này rất cao đẹp, nhưng chính quyền Biden cũng chỉ lo cho nhu cầu của Hoa Kỳ trước tiên khi tìm đủ cách để mua cho bằng được 600 triệu liều thuốc vaccine cho dân Mỹ để chích trước mùa hè. Trong khi đó, đáng lý ra cả thế giới nên cùng nhau hợp tác để phân phối thuốc chủng ngừa đến những cộng đồng yếu kém và có rủi ro cao nhất về lây nhiễm để chích, với mục đích là sẽ giảm bớt nguy cơ lây nhiễm toàn cầu, và trong đường dài sẽ giải quyết cơn đại dịch này hiệu quả nhất cho cả thế giới, với một ngân sách to lớn có thể lên đến 15 tỷ Mỹ-kim. Nhưng nói thì dễ còn làm việc thì khó vì chính quyền nước nào cũng ích kỷ và nghĩ đến quyền lợi cho dân mình trước tiên, Biden cũng không là ngoại lệ.

Trong khi đó, Trump chỉ biết lụp chụp và vụng về đối phó với cơn đại dịch, chỉ biết tìm cách đổ thừa để chạy tội bất tài như khi đổ tội cho Tổng Giám Đốc Tedros Ghebreyesus của WHO và sau đó quyết định rút Hoa Kỳ ra khỏi tổ chức này. Trump cũng đã từng vội vã ra lệnh buộc các công ty sản xuất các mặt hàng PPE (các mặt nạ, quần áo bọc ngoài của các nhân viên y tế) không được xuất cảng sang các nước khác vào thời cao điểm thiếu hụt vào năm ngoái (dù rằng các nước này đã đặt mua từ trước) và buộc các công ty này phải cung cấp cho Hoa Kỳ trước tiên với lý do là vì an ninh quốc gia. Những việc này đã khiến cho mọi người trên thế giới đều chê bai cách hành xử thô bạo, không ngay thẳng, liêm chính và công bằng chút nào của một đệ nhất siêu cường có truyền thống dân chủ và thượng tôn pháp luật.

2.- Chính quyền Biden đã quyết định áp dụng biện pháp cấm không cho du khách từ Ấn Độ nhập cảnh vào Hoa Kỳ từ ngày 4 tháng 5 do bởi cơn đại dịch tăng vọt quá cao tại Ấn Độ và chính quyền tại đây tỏ ra bất lực, không kiểm soát được dù rằng mọi người đều đã biết về nguy cơ và đã có những biện pháp đối phó và phòng ngừa từ cả hơn năm qua.

Nhưng không một người dân nào, ở Mỹ cũng như khắp nơi trên thế giới, đều lên tiếng chỉ trích hoặc chê bai quyết định này của chính quyền Biden, trái ngược lại với tình hình của chính quyền Biden vào đầu năm ngoái.

Khi cơn đại dịch bùng nổ từ cuối năm 2019 tại Wuhan bên Trung Cộng, các viên chức CDC của Hoa Kỳ cũng đã biết rõ và đang tìm cách đối phó cũng như đưa ra lời cảnh giác cho cấp trên ở Bộ Y Tế và Tòa Bạch Ốc. Nhưng Trump lại xem thường, còn cố tình xem nhẹ nó (downplaying) vì sở ảnh hưởng xấu cho nền kinh tế và tác động đến xác suất thắng cử của mình. Trump chỉ làm một hành động gây tiếng vang là ra lệnh cấm không cho dân Trung Cộng đến Hoa Kỳ từ ngày 31/1 một cách vội vã mà không tham khảo ý kiến của nhiều chuyên gia.

Quyết định của Trump lại không hiệu quả vì thực chất là có nhiều người dân Mỹ hoặc các nước khác có mặt tại Trung Cộng vào lúc đó vẫn có thể trở về Mỹ hoặc nhập cảnh Mỹ sau khi đi qua các nước khác, từ đó khiến cho coronavirus đã có cơ hội lây nhiễm khắp nơi bởi vì chính quyền Trump không hề cho áp dụng các biện pháp kiểm soát kỹ lưỡng (screening) ở các cửa khẩu nhập cảnh vào Hoa Kỳ.

Rồi đến khi cơn đại dịch hoành hành khắp các nước Âu Châu vào đầu tháng Ba, Trump mới hốt hoảng ra lệnh ngưng lại sau ngày 13/3 các chuyến bay từ Âu Châu về lại Mỹ, chỉ trừ có nước Anh. Hai ngày sau, quyết định được sửa lại là cấm luôn các chuyến bay từ Anh sau khi thấy là quyết định trước đó cũng chẳng khôn ngoan chút nào vì đa số dân ở Âu Châu có thể qua Anh-quốc dễ dàng. Tệ hại hơn nữa là quyết định này được đưa ra quá gấp rút mà không có sự sửa soạn và chuẩn bị của nhiều cơ quan khác nhau để thi hành, dẫn đến tình trạng hàng trăm chuyến bay đổ xuống các phi trường cùng lúc, với hàng chục ngàn các hành khách phải chen chúc đứng xếp hàng dài nhiều tiếng đồng hồ để qua các thủ tục di trú, nhập cảnh, và kiểm tra y tế, vô tình tạo ra một tình trạng nuôi dưỡng và yểm trợ cho coronavirus dễ dàng lây nhiễm hơn nữa. Chính điều này đã dẫn đến tình trạng bùng phát số người bị nhiễm bệnh tăng vọt tại các tiểu bang miền đông bắc như New York, New Jersey, Massachusetts, Chicago trong vài tuần lễ sau đó.

3.- Chính quyền Biden, cũng giống như Trump, quyết định rút hết quân Mỹ ra khỏi chiến trường A Phú Hãn, với chút thay đổi là kéo dài cho đến tháng 9 năm nay. Dĩ nhiên đây là 1 quyết định đáng trách và đáng chê của Hoa Kỳ, do bởi tinh thần ích kỷ và thiếu kiên nhẫn cố hữu của chính quyền và người dân Mỹ.

Nhưng tại sao chính quyền Biden lại không bị cộng đồng thế giới đồng loạt lên án, khác biệt với trường hợp của chính quyền Trump trước đây khi đưa ra những quyết định rút khỏi chiến trường ở Syria khiến cho nhiều đồng minh cảm thấy bị phản bội? Phải chăng vì các cường quốc khác trong liên minh với Hoa Kỳ lần này cũng cảm thấy bất lực, và không muốn tốn kém thêm nhân lực và tiền bạc để giúp đỡ cho một chiến dịch và người dân tại A Phú Hãn trong cuộc chiến chống lại phe Taliban?

Đây là một đề tài hết sức rắc rối, và trách nhiệm có thể thuộc về nhiều phe nhóm chứ không phải chỉ riêng gì với các chính quyền Hoa Kỳ và liên minh các quốc gia khác. Trong đó có lẽ cũng phải nói đến trách nhiệm của chính người dân và chính quyền ở Kabul từ đó đến nay đã có những quyết định không khôn ngoan và dứt khoát, khiến cho Hoa Kỳ và các đồng minh khác cũng cảm thấy không hài lòng và mệt mỏi. Chưa kể đến chuyện những chính quyền trước đây, như của ông Hamid Karzai là tổng thống đầu tiên sau khi lật đổ được phe Taliban, cũng lợi dụng thời cơ lúc đó để tham nhũng và phục vụ quyền lợi của phe nhóm thay vì quyền lợi lâu dài của quốc gia, vô tình làm phí phạm đi công sức của Hoa Kỳ và các đồng minh khác.

4.- Nói tóm lại, trong những thí dụ kể trên, chính quyền Joe Biden cũng theo đuổi một chính sách ‘America First’ chẳng khác gì như Donald Trump vẫn thường rêu rao để chiêu dụ khối cử tri cuồng Trump thiếu hiểu biết. Lý do đơn giản là vì bất cứ chính quyền hay các chính trị gia nào của Hoa Kỳ cũng phải phục vụ cho nhu cầu và ý muốn của cử tri tại các đơn vị hoặc tiểu bang đã bầu chọn mình. Bằng không thì họ sẽ bị cử tri tẩy chay trong kỳ bầu cử kế tiếp, và sẽ không còn cơ hội nắm quyền nữa.

Nhưng cái hay của người điều hành là làm sao thực hiện một chính sách cho có hiệu quả, và ít gặp sự chống đối nhất. Cũng cùng một chính sách ‘America First’, nhưng cái do Trump hô hào thì bị khắp nơi chê bai, chỉ trích là thô thiển, thiếu hiểu biết và không chịu tham khảo kỹ lưỡng với các đồng minh. Nhưng khi nó được chính quyền Biden áp dụng thì lại không dấy lên những tiếng nói chống đối hoặc chỉ trích.

Phải chăng đó chính là dấu hiệu để đánh giá sự thành công hay thất bại của một lãnh tụ?

Nhân nói đến chuyện này, người ta cũng có thể lấy một thí dụ khác, đó là cuộc chiến tấn công Iraq do Hoa Kỳ lãnh đạo: lần thứ nhất là vào năm 1991 dưới thời của TT Bush Bố, và lần thứ nhì vào năm 2003 dưới thời của TT Bush Con.

Trong cuộc chiến tấn công lần đầu, Hoa Kỳ đã vận động được sự hỗ trợ gần như của tất cả các nước khác trên thế giới, kể cả nhiều nước vùng Trung Đông, và ngay cả hai nước đối thủ là Trung Cộng và Nga Sô cũng không lên tiếng chống đối. Quan trọng hơn nữa là chính quyền Bush Bố đã khéo léo vận động cho chính nghĩa của cuộc chiến, khiến cho các nước trong liên minh đã đồng lòng bỏ ra số tiền để trang trải gần như 90% chi phí cho cuộc chiến, để rồi cuối cùng Hoa Kỳ nhận lãnh được thành quả tốt đẹp vang lừng.

Hơn mười năm sau, chính quyền Bush Con, dưới sự chỉ đạo của những lãnh tụ kiêu ngạo theo trường phái tân-bảo-thủ như Dick Cheney, Donald Rumsfeld nên đã mạnh miệng thúc đẩy cuộc chiến đánh phủ đầu lên chính quyền của nhà độc tài Saddam Hussein, bất chấp các lời khuyên của các đồng minh như Pháp, Đức và cơ quan kiểm soát hạch tâm của Liên Hiệp Quốc

Cuối cùng, Hoa Kỳ cũng cố tạo được một khối gồm có 46 nước nhưng thực chất chỉ có 3 nước đóng góp quân đội là Anh, Úc và Ba Lan, và những nước chỉ có tên gọi mà thôi như Marshall Islands, Micronesia, Palau và Solomon Island. Có nước bị bỏ tên vào nhưng sau đó đòi rút ra là Costa Rica, và vì thế nên nó mới bị gọi biếm nhẽ là “liên minh miễn cưỡng” tuy rằng ông Bush Con gọi đó là “coalition of the willing”.

Hậu quả là cuộc chiến này đã khiến cho Hoa Kỳ bị sa lầy và mất hết uy tín trên trường quốc tế, nhất là khi không tìm ra được cái gọi là “kho vũ khí tàn sát khổng lồ” (WMD) mà chính quyền Bush Con lấy đó làm cái cớ để tấn công đánh phủ đầu trước. Cũng chính vì cuộc chiến này mà Hoa Kỳ cũng lâm vào tình trạng khó khăn tài chính, góp phần dẫn đến cuộc suy thoái kinh tế và khiến cho phe Cộng Hòa bị thất bại thê thảm trong cuộc bầu cử cuối năm 2008 đến nỗi một chính khách da đen mới nổi là Barack Obama mới có thể được đắc cử làm tổng thống của Hoa Kỳ.

Vậy thì những ai chê bai Joe Biden bằng đủ thứ từ ngữ miệt thị hãy nhìn lại xem vì sao mà ông ta vẫn theo đuổi chính sách ‘America First’ nhưng lại đạt được kết quả tốt đẹp và lại còn ít bị người khác chỉ trích như đã xảy ra với người tiền nhiệm Donald Trump.

MAI LOAN

Houston, Texas, ngày 2 tháng 5/2021

anhtuantaberd74@gmail.com

Tài liệu tham khảo:

https://www.npr.org/2021/02/18/969145224/biden-to-announce-4-billion-for-global-covid-19-vaccine-effort

https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51846923

Mới quý vị và các bạn vào xem các videos YouTube với các đề tài liên quan như sau:

So sánh thành quả của Biden và Trump trong 100 ngày đầu:

Kiểm chứng Joe Biden trong 100 ngày đầu:

NB MAI LOAN + LIÊN BÍCH + LỆ NGỌC: NHỮNG PHÁT BIỂU CỦA TỔNG THỐNG BIDEN TRONG 100 NGÀY ĐẦU TIÊN

Posted in Uncategorized | Leave a comment

30/4 Nén Nhang Tưởng Niệm & Dựng Lại Màu Cờ

Nén hương thứ nhất, tôi cung kính tưởng niệm Ba tôi, một SQHQ, biểu tượng cho sự hy sinh, quả cảm chân thành. Người đã trọn đời xả thân vì tình yêu quê hương, với lý tưởng nhân bản, công bằng, lan rộng khắp nơi….

Nén hương thứ hai, tôi xin cúi đầu, cung kính tưởng niệm những quân nhân cán chính đã anh dũng đền nợ nước, chiến đấu đến phút cuối, và những vị tướng lãnh đã tuẫn tiết, chết theo thành.

Nén hương thứ ba, tôi xin tưởng niệm những người đã bỏ thân trên đường tìm tự do, để thế giới biết được những đau khổ triền miên sau khi bức màn đen CS phủ trùm trên quê hương khốn khó.

Nén hương thứ tư, tôi xin tưởng niệm những người Việt đã vì tương lai con, cháu, đã phải đành đoạn bỏ quê cha đất tổ ra đi, tìm đường sống cho con mình và đã, như Má tôi, sống đời ly hương, bỏ thân nơi đất khách.

Năm nay là năm đầu tiên sau 46 năm xa quê, tôi không còn kêu gọi, hẹn hò bất cứ ai trong thân bằng quyến thuộc, và đặt, dâng hoa tưởng niệm ngày 30/4 ở tượng đài chiến sĩ tại Bolsa, nơi có đông người Việt. Lý do rất giản dị là vì có quá nhiều người trong cộng đồng này, ngay nơi đây, đã từng lạm dụng lá cờ thiêng liêng khi họ quơ quào, vẫy , hét ủng hộ DT, một kẻ đã liên tục, cố tình chà đạp những gì cao đẹp, lý tưởng nhất mà tôi được học, được dạy dỗ bởi cha mẹ, thầy cô. Và vào ngày 6 tháng 1, lá cờ thân yêu đó cuối cùng đã bị đánh đồng với sự kỳ thị, thượng tôn da trắng, với sự phản loạn, bất nhân. Sự làm nhục lá cờ một cách trâng tráo, trơ trẽn và trắng trợn ấy đã là nhát dao cứa nát tim tôi, và cho tôi nhận ra một điều vô cùng đau đớn: những người nhân danh VNCH đó, thay vì bảo vệ màu cờ chính nghĩa, đã khiến cho đám con cháu, hậu sinh có chút lương tri, chút hiểu biết phải bất bình, thất vọng vì họ đã bôi nhọ, trét trấu lên lá cờ, không dễ dàng gột tẩy được.

Việc tưởng niệm những anh hùng đã chết cho lý tưởng tự do, trong đó có Ba tôi, không cần những hình thức rườm rà, những quân phục được sắm từ Amazon, hay mề đay sáng chói, những bài nói chuyện ca ngợi VNCH (sau khi họ đã lớn tiếng miệt thị, rẻ rúng người da màu đậm hơn, và xu nịnh, nói theo những người Mỹ thượng tôn da trắng), mà cần sự thể hiện hằng ngày tinh thần đích thực của người Việt Nam chân chính, nhân hòa, bác ái, công bằng, tri thức đến khắp nơi, mọi giống người chung quanh…

Với hết lòng trân trọng một lá cờ vàng đã bị bức tử năm 1975, và bị bôi nhọ bởi chính những người tự xưng là VNCH vào năm 2020 và đầu năm 2021, tôi chỉ đành tự tâm nguyện, bằng hết sức mình, tôi sẽ gieo rắt hạt giống tình thương, bác ái, công bằng đến khắp nơi, cùng sánh vai với các con, các cháu, các học sinh luôn muốn nêu cao ngọn cờ chính nghĩa. Sự san sẻ chân thành, trân trọng từ vật chất đến tinh thần, để mọi người, khắp nơi đều được an vui, không nghi ngại bởi những khác biệt về màu da, tiếng nói, văn hóa, niềm tin, hay giới tính là hành trang cho đám hậu sinh lên đường, xây dựng lại một ngày mai, và dựng lại màu cờ….

Dựng Lại Màu Cờ

Vẫn giữ trong tim một lá cờ
vẫn còn nghe tiếng sóng trong mơ
vẫn mong ngày đến sau đêm tối
vẫn mãi thật thà gửi áng thơ

gửi áng thơ lành đến khắp nơi
gửi tin yêu…ấm chút hương đời
gửi dòng nước mắt thương nhân loại
gửi hết chân tình dẫu xa khơi

dẫu xa khơi vẫn hẹn hôm nào
“nhân bản”, “công bằng”…chẳng chiêm bao
cho ác gian lùi xa, mất dạng
tình người lan tỏa chẳng hư hao…

Minh Phượng

Ngày Quốc Hận 30/4/2021

Xin xem những bài viết về 30 tháng tư những năm trước trong link sau đây:

Posted in Uncategorized | Leave a comment

29/4 -Trong ký ức chơi vơi…

Dương vận hạm HQ-02 Thị Nại – 1969/70 – Photo by Brad – Gia đình tôi đã đi trên chuyến tàu này, đêm 29/4

Năm xưa hăm chín bỏ nhà đi
cũng tại vì đâu, bởi lẽ gì?
bức tử màu cờ trong ác nghiệt
bao đời trôi nổi lắm sinh ly

Quê người …lơ lửng những hoang mang
chốn cũ đầy tăm tối, bạo tàn…
nhân bản, công bằng bao khát vọng…
Hồn quê, tình nước có ai mang…?

Hằng năm tôi đốt nén huơng lòng
Tưởng niệm bao người giữa có, không
Còn lại bao điều trong góc nhớ
bên trời hiu quạnh những giòng sông….

Những giòng sông đất đỏ pha mầu
cùng lục bình trôi dẫu cạn, sâu
có chút bông sen vừa lóe dạng
cũng chìm theo sóng nước dâng cao….

Nước dâng cao lũ lụt lan tràn
Đất nước bây giờ ai phá tan
Chất độc lan tràn như sóng tợn
Ai còn ai mất giữa lầm than…?

Giữa lầm than lại thấy thương đời
Thế hệ sau này lắm tả tơi
khi biển trào dâng ngăn mạch sống
Còn chi trong ký ức chơi vơi.…

Giờ đây nước mãi dâng cao…
bến sông bờ biển hôm nào tan hoang… MP

Minh Phượng

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Giữa Cơn Lốc Tháng Tư…

Chú thích: Hồi ký này tôi viết từ năm 1978, 3 năm sau khi đã rời quê hương, gặm nhấm nỗi đau mất em, mất nhà, mất nước. Tôi đã viết, tả chân những xúc động, suy nghĩ của một người con gái nhỏ vào những ngày cuối trên quê hương….Sau khi biết được những thảm cảnh xảy ra sau ngày 30/4 trên đất nước, tôi càng buồn thêm cho nước VN, và thấy những gì mình viết đúng là “trẻ người non dạ”, “không giống ai” hết nên tôi không chia sẻ với bất cứ ai khác, ngoài con cháu và những người thân nhất…Lâu lắm rồi tôi không muốn đăng bài viết này, nhưng các con tôi khuyến khích tôi và bảo tôi nên viết hết lại để sau này các cháu có thể hiểu thêm một góc nhìn khá lập dị về cuộc đổi đời, của chính tôi…

Ngày “bãi” trường, đầu tháng 4, 1975

Tháng tư, trời có những cơn nắng thật gắt gay, hung hãn. Nắng hừng hực chọc thủng làn da, nung sôi từng mạch máu. Nắng làm ríu cặp mắt hấp him sau những cơn mê chập chờn, làm đỏ bừng những gương mặt mồ hôi nhễ nhại. Nắng, nắng và nắng. Nắng tràn lan, tung hoành, xông đến mọi ngõ ngách, khắp bụi cỏ lùm cây. Nắng làm khí trời mù mờ những bụi trần gian, làm thời gian như lắng sâu, ngưng đọng. Nắng làm mặt đất nứt nẻ, xuất từng hơi rên rỉ, tự những nếp nhăn khe hở ngoằn ngoèo.

Và bây giờ là tháng tư. Ngày dài lê thê, đêm rút co lại. Mây trắng đục giăng đầy trên cao, thật cao, và không chuyển động, như biếng nhác, chán nản, không muốn phiêu du. Gió hời hợt, hững hờ, phe phẩy trong đám lá me xanh. Gió quá nhẹ, không đủ để làm rung một cành hoa hoàng hậu, làm lay một tà áo trong nắng đổ bôn ba.

Hôm nay là ngày cuối trong trường. Các bạn tôi đã rời trường từ lúc nào. Thầy cô cũng vậy. Tôi vẫn còn lại trong sân trường vắng vẻ, yên tĩnh lạ lùng….Hè đến sớm vì những biến chuyển dập dồn theo những trận đánh khốc liệt diễn ra ở ngoài kia. Phượng dẫn chưa nở. Tôi ngồi ngắm mãi những cánh phượng thừa thãi, chơi vơi. Không có đến một nụ hoa nhỏ! Vì hè đến sớm quá chăng? Hay vì đất không vui , người không hớn hở, tươi cười nên hoa không muốn phô màu, khoe sắc? Cái nắng gắt gay vây bủa chung quanh làm tôi chợt nhớ đến hai câu thơ của Nguyễn Khuyến:

Tháng tư đầu mùa hạ
Tiết trời thật oi ả…

Và dù không có “tiếng dế kêu thiết tha, đàn mũi bay tơi tả”, tôi vẫn cảm nhận được tất cả những bực dọc, khó chịu trong một buổi trưa hè.

Tin tức những trận đánh thắng, bại đó đây vẫn với tôi giống như một cuốn phim buồn được quay đi, chiếu lại nhiều lần. Tiếng súng lớn nhỏ vọng về mỗi đêm tôi đã quá quen. Sài Gòn, nơi tôi sống, vẫn có vẻ thản nhiên với những hàng rào, những người lính phòng vệ rải rác đó đây. Không có gì đặc biệt, đáng cho tôi chú ý trong lúc này cả. Tôi hờ hững, thờ ơ với tất cả mọi việc, mọi vật chung quanh. Đôi lúc tôi ngạc nhiên, sững sờ khi nghe tin anh của bạn tôi vừa chết, hay tin một người hàng sớm đi chơi xa bị kẹt lại trong vùng lửa đạn. Không phải tôi ngạc nhiên vì những chuyện ấy, mà vì thấy mình vẫn dửng dưng không thể nhỏ được một giọt nước mắt khi nghe chuyện đau lòng! Trong nhà có một tấm bản đồ thật to, tin tức hằng ngày cho biết tỉnh này, thành phố nọ mất, tôi thường chỉ lẳng lặng lấy cây viết đỏ gạch chéo lên địa danh đó. Hình ảnh người dân chạy giặc, bồng bế, tan hoang lại càng khiến tôi lặng chìm trong nỗi u buồn, khổ đau day dứt trong lòng…

Gió từ đâu bỗng thổi về rào rạt trên khoảng sân vận động, nơi tôi đang ngồi. Những lớp sóng cỏ xanh vàng lại có dịp chuyển động lên xuống, lao xao. Chưa bao giờ tôi thấy yêu trời đất như lúc này dù nắng đang trút lên đầu người nóng oi nồng, âm ỉ và đất thì võ vàng, khô héo như mất hết nhựa sống. Tôi thấy đất trời như hòa điệu với lòng mình trong mấy tháng gần đây! Đất và trời như mang vẻ u uẩn, ai hoài trong nắng đổ chói chan. Có phải đây là biên giới của không gian và thời gian, của cả sự sống lẫn cõi chết đang ào ạt diễn ra cùng một lúc? Cũng như những ý nghĩ, tâm tình trong tôi: đó là biên giới của buồn vui, của tin yêu lẫn chán nản, của già cỗi lẫn trẻ trung… Và cũng như hồn tôi đang thoi thóp nghẹn ngào ngắt ngoải, hoang mang trên một xác thân trông có vẻ bình an, tỉnh táo. Tất cả mọi việc như đang đua nhau, tranh giành liên tiếp, đúc kết, tạo dựng thành những cơn ác mộng chập chờn trong tôi tự mấy tháng nay.

Tôi như bão hòa với những biến chuyển quá phũ phàng đã dập dồn xảy đến. Căn nhà chất chứa muôn ngàn kỷ niệm ấu thơ thường đã trống lạnh…nay như càng vắng vẻ, lạnh lẽo hơn sau cái chết của Minh Nguyệt, em út tôi. Ngôi nhà với những bờ tường, cột đá phủ rêu xanh, với những lớp sơn tróc màu cũ kỹ, với khói hương vờn bay trong không gian u ám tịch liêu, trông buồn như một ngôi cổ mộ. Và vì vậy, tôi tránh ở nhà một mình. Tôi không sợ ma, mà sợ cái lạnh não nề sâu xé hồn tôi. Hiu hắt hơn cả ánh đèn vàng ở trong nghĩa địa là những sợi nắng bệnh hoạn, le lói rọi xuyên qua khe cửa sổ… tôi thấy khó chịu vô cùng với những sợi nắng buồn thảm, héo hon ấy. Nó như báo hiệu một tàn tạ, đổi thay trong cuộc sống đã ngưng đọng nửa chừng của tôi. Cái góc bếp mới lạnh lẽo làm sao với nồi niêu treo nghiêng hờ hững. Cái bàn ăn mới thừa thãi, trống trải làm sao! Và cuối cùng là cái ánh sáng mù mờ leo lét từ những ngọn bạch lạp trên bàn thờ Nguyệt. Ánh đèn chập choạng múa may những hình ảnh quái đản dị kỳ trên nền tường âm u, cũ kỹ. Tôi vẫn mường tượng ra quanh đây cái bóng dáng còm nhom của em tôi. Người em mang mắt sâu trũng, lặng lẽ, thẳm buồn trong những ngày cuối cuộc đời vẫn mãi chập chờn, ám ảnh tôi. Ngày còn bé, hai chị em thân thiết bên nhau, tôi đã tưởng không gì có thể làm cho em và tôi phải cách xa nhau đến hơn một tuần, một tháng…Vậy mà, cuối cùng rồi thì em cũng đã nhắm mắt, xuôi tay…chôn theo cả hồn tôi, trong xác thân cạn khô nước mắt, trong nhớ tiếc và ray rứt khôn nguôi…

Tôi ngồi xuống sân cỏ vắng hoe, tẩn mẩn nghịch đùa với đám cỏ lau xơ xác…Cỏ xót xa cứa nhẹ lên má, khi tôi áp tai xuống đất, để nghe xem lòng đất có đang chuyển động dập dồn như trên này mặt đất hay không….

Từ hơn tháng nay, tôi bỗng nghe thích thú khi vuốt ve lá cỏ, và nằm khuất mình trong đám lau sậy lêu nghêu. Sự yên tĩnh phủ trọn sân cỏ vắng người trong nắng chiều nghiêng đổ, và cỏ hoang, hoa dại thi nhau sinh sôi chiếm ngự. Sự sống là đây, cân bằng phần nào những trống vắng tối tăm, chết chóc chung quanh…

Chiều hôm nay dài như vô tận. Tôi lặng lẽ đứng dậy đi về phía nhà xe. Chỉ còn lại chiếc xe đạp màu xanh bé nhỏ của tôi trong nhà xe thênh thang, vắng vẻ. Mặt trời đang chiếu những tia vàng heo hiu hắt cuối trên cánh đồng bỏ lại sau lưng, trên những lớp cỏ hoang sơ, cao vút…

Thăm mộ Ba và em

Trời vẫn chưa tối. Tiếng xe cộ hối thúc, giục giã nhau trên đường kéo tôi về cuộc sống xô bồ hiện tại. Hôm nay tôi về bằng lối Lê Văn Duyệt. Những chiếc xe lam vấn vương khốn khó muộn phiền, trong khói phì phà tuôn, chở đầy những gương mặt lo âu, chán chường, mỏi mệt- Ôi một bể phù du là ở cả nơi đây! Tôi đạp xe chậm lại trước nghĩa trang Đô Thành, nơi đang gói ghém hình hài của Ba và em tôi.

Tôi đã đến thăm mộ Ba không biết bao nhiêu lần . Ngôi mộ được Má tôi cho xây cất khá kiên cố vẫn sừng sững trơ vơ vì kiến trúc xây mộ khá đặc biệt, với những bông sen hồng trên bốn góc trần che mưa, che nắng, và được lát gạch chung quanh mộ, đủ rộng cho chúng tôi cởi dép ra để quỳ lạy, và ngồi dưới cái “mái nhà” để tránh nắng mỗi khi lên thăm Ba. Ngày còn nhỏ, có khi Má tôi dẫn tụi tôi lên thăm Ba, mang theo mền gối để ngủ trưa ngay tại mộ. Đi thăm mộ Ba, Má tôi luôn mang theo rất nhiều bó nhang, và thường kêu chị em tụi tôi sau khi thắp nhang cho Ba xong, đi vòng vòng, thắp nhang nghi ngút khói cho tất cả các ngôi mộ “hàng xóm” của Ba chung quanh cho “ấm” nghĩa trang..Những lúc ấy, tôi cảm thấy như được làm quen thêm những người đã khuất khi thắp nhang, vái lạy, nhìn hình, tính nhẩm trong đầu xem nếu còn sống, người đó giờ đã bao nhiêu tuổi! Tôi thường buồn và tiếc, tủi thân nữa, mỗi khi Má tôi nói “thưa Ba đi về con”. Giờ, tôi chỉ còn thấy ngậm ngùi trong nỗi buồn sâu lắng, miên man, dằng dai không dứt. Từ sau khoảng hơn năm nay, tôi thường lên thăm mộ Ba vào cuối tuần và mang theo nước sạch, khăn sạch để lau chùi mộ phần Ba (vì có lần tôi thấy người được mướn giữ sạch mộ mang nước thật dơ, ngó như nước sình, đến làm “vệ sinh” mộ Ba). Nhìn hình Ba tôi cười rạng rỡ, đôi mắt tinh anh, thu hút, tôi khấn thầm, nói nhỏ như bao lần trước đây: “Ba ơi, con đến với Ba nè”…

Mộ em Nguyệt được xây ở khu đất mới được lập ra. Đất đen nghịt, sũng mềm và lấp lánh dưới ánh sáng ban ngày hay dưới ánh đèn vàng vọt về đêm. Tôi hay thắc mắc, không biết đó là đất mầu, thấm thấu phù sa của miền Nam trù phú, hay là đất mang mầu nâu đỏ bởi sự tan biến hoà đồng của những xác chết không được chôn cất trong kim tĩnh…

Gương mặt quá đỗi dịu dàng của Nguyệt với đôi mắt ngây thơ, nhu hoà giờ lại khiến tôi càng lặng người, chua xót. Nó trái ngược làm sao với hình ảnh tiều tụy, buồn phiền trước khi em mất. Cứ nghĩ đến cái thân hình bé bỏng trong sáng, thân yêu của em đang dần tan rã ra, biến dần vào cát bụi, tôi lại lặng người nghe buốt giá toàn thân. Ôi, cát bụi vô tình phủ lấp đời em đang chôn đi một khoảng đời thần tiên vô ưu ngày cũ, biến tôi thành một kẻ ngơ ngẩn, vô duyên, lạnh lùng trước những cảnh ly tan thê thảm…tôi lặng lẽ ngồi xuống, nhổ đi những ngọn cỏ đang lún phún nhô lên từ đám đất mỡ màng, nhễ nhại chung quanh. Tôi và ngôi mộ em cùng chìm sâu trong nỗi cô liêu vắng lạnh của buổi hoàng hôn ở nghĩa trang..Má tôi cho xây mộ em bằng đá hoa cương, hơi giống mộ Ba tôi, nhưng không có mái che, hay cửa ngõ chi hết. Trên mộ, có khoảng trống để trồng hay cắm hoa. Má tôi có trồng hoa cúc vàng, nhưng hoa chưa mọc… và không hiểu vì sao đất ở khoảng này bị sụt xuống khá sâu…

Hoàng hôn phủ đầy nghĩa trang. Ễnh ương từ những bụi cây, gốc cỏ bắt đầu khàn khàn cất giọng uềnh oang. Trời ngả màu tím sẫm, đến nỗi ánh sáng hắt lại từ cột đèn vẫn không làm cho làn da tôi bớt nhợt nhạt xanh xao…Nhìn tay mình, tôi chợt rùng mình vì trông nó như bàn tay xương xẩu khô cằn của một xác chết xa lạ nào…Tôi xát mạnh hai tay, cố tìm lại chút sức nóng gần như đã mất. Vuốt ve mộ em lần nữa, tôi loạng choạng đứng lên, bước lại chỗ để xe… Trăng non đang tỏa xuống mộ em tôi cái ánh sáng bàng bạc, lẻ loi. Tên em là Minh Nguyệt, và làm tôi thêm nhớ em quắt quay vào những đêm rằm… Gió rít mạnh hơn, cuống cuồng, ào ạt. Lạnh lùng làm sao nơi yên nghỉ cuối của em tôi. Chiếc xe đạp mong manh chếnh choáng, lao đao trên những lối cỏ gập ghềnh. Xa bên kia là nhà xác với những khung cửa mang màu vàng hắt hiu, ảm đạm….

Má Tôi

Đèn đường hai bên đã lên bóng. Cái vắng vẻ lạnh lùng của con đường khiến tôi chợt nghe lo sợ vẩn vơ. Chết rồi, trễ quá, chắc là Má tôi lo lắm. Tôi tự mắng mỏ mình “hư”, đã quên, không nhớ đến nỗi lo của Má, và ráng tăng tốc độ chạy nhanh lên. Trời vẫn còn mang cái oi bức của ngày vừa qua, dù gió đang thổi về ào ạt. Bùn từ những chỗ trũng trên quãng đường lầy lội bắn tung toé lên đôi ống quần trắng rộng, lên cả vạt áo dài tôi đã nhét vào lưng quần cho gọn…Tôi phóng xe thật nhanh qua khỏi nghĩa trang, chợ Hoà Hưng, rồi trại lính. Những hàng rào hoen rỉ với những người lính trông lầm lì, lăm lăm súng đạn trên tay càng làm tăng nỗi lo lắng trong tôi. Con đường dường như gập ghềnh hơn, và chân tôi như lọng cọng hơn….Cuối cùng tôi cũng về đến chợ Sài Gòn. Sài Gòn của xe xua, của phồn hoa náo nhiệt, của lộng lẫy mỹ miều, của nhục nhằn, đau khổ…Bỗng dưng tôi nghe thương cái thành phố tôi ở hơn lúc nào hết dù đã có lúc tôi thấy nó đã có vẻ như hời hợt, vô tâm với những bài tình ca “nhạc trẻ” hay nhạc Pháp, nhạc Mỹ lời Việt trong khi bom đạn Nga, Tàu, Mỹ thi nhau cày nát quê hương. Sài gòn bây giờ đang âu sầu, héo rũ với những hàng quán đóng cửa im lìm, với những vòng kẽm gai vây bủa đó đây….Đến ngã tư lê lợi và Nguyễn Huệ, tôi vòng trở lên đường Lê thánh tôn, ngược về phía Cường Để. Lại hàng rào, lại cấm băng ngang! Và tôi lại phải vòng lên đường Gia Long, theo ngõ đường Đồn Đất. Có lẽ đây là khúc đường tối vắng nhất tôi phải đi qua. Đường Lê Thánh Tôn, giữa khoảng đường Đồn đất và Cường Để, là nơi tôi và Nguyệt đã từng chạy tung tăng, xoáy xoay theo những cơn gió mang lá me vàng mỗi độ hè sang. Đến ngã tư đường Gia Long và Nguyễn du, tôi lại vòng trở về Lê Thánh Tôn. Con đường này cũng là nơi tôi đã có hằng bao nhiêu ngày ngơ ngẩn nhìn lá me rơi trong mưa buồn, rồi lăng xăng lượm những trái me nâu chín mềm rụng rơi trên đất để mang vào chia cho bạn…. Giờ thì khoảng đường đó đã đầy me, nhưng không ai buồn nhặt. Có trái me vừa rụng đã bị nghiến nát dưới bánh xe nhà binh, dưới gót giày những người lính Thủy Quân Lục chiến đang đóng ở thành…

Một vài người lính giữ cổng bước ra, tôi thở dài ngao ngán…nếu về sớm hơn chút có lẽ tôi đã không phải vất vả ngược xuôi kiếm đường không bị cấm để vô nhà. Tôi ngượng ngập nói trỏng: “ Cho…. vô cư xá chú nha. Nhà… ở trong đó!” Hai người lính nhìn nhau, ngó chăm chăm vào mặt tôi xong, rồi cùng gật đầu. Nếu là con trai, chắc họ đã chặn lại xét hỏi giấy tờ, nhà số mấy, cha mẹ là ai rồi! Chẳng trách các bạn tôi vẫn ngại phải đến chơi vì chúng nói “chỗ mày ở sao kín cổng cao tường quá vậy!” Tôi cũng hay ngượng nghịu vì chuyện này nhưng biết làm sao hơn…Cứ có thêm một ông lên tướng trong khu này, là thêm khó khăn cho những người không có giấy chứng minh là có thể tự do ra vào nơi ấy! Tôi cứ thắc mắc: rủi tất cả các bác đang mang cấp tá lên tướng hết thì sao ta? Và sẽ còn thêm bao nhiêu cổng với hàng rào kẽm gai nữa? Thiên đường thơ ấu với muôn ngàn kỷ niệm tuyệt vời của tôi, giờ đang bị canh phòng, bảo vệ như một thành lính nhỏ!!!

Tôi dắt xe vào cổng. Tiếng kẽo kẹt của thời gian ăn mòn trên cái chốt sắt của cánh cửa cổng nghe buồn não nuột như một tiếng than. Hồ cá có hòn non bộ giờ chỉ đầy những đất đá, bụi bặm. Chậu hoa lài héo rũ, xác xơ như một kẻ phong sương tả tơi vì mưa gió. Bồn hoa dạ lý cũng không kém phần tiêu điều. Gốc cây mai đỏ má tôi bảo nhổ bỏ đi nhưng vẫn chưa ai làm… Ôi căn nhà dấu yêu của tôi! Căn nhà một thời nào xinh tươi ấm cúng giờ đang tàn tạ rũ buồn như cuộc đời của Má tôi, bao năm qua đã phải hết chịu tang chồng, rồi đến khóc con trong đớn đau chất ngất.

Anh em tôi dạo sau này cũng không mấy khi có mặt ở nhà. Tôi vùi đầu trên trường, thư viện và thăm mộ Ba, mộ Nguyệt. Chị tôi vừa học năm đầu đại học, vừa dạy kèm trẻ trong cư xá, con mấy bác bạn Ba Má tôi; anh tôi thì cũng hay lang thang đó đây cùng bạn, và người em trai kế thì sau giờ học thì chỉ lo chạy chơi đá banh với bạn trong cư xá, đến giờ ăn mới về nhà. Đôi lúc tôi cũng muốn về nhà sớm, làm một cái bánh cho Má tôi vui. Nhưng Má tôi như người mất hồn, bữa ăn bữa nhịn. Tôi bất lực, thấy thương Má mình nhưng không biết phải an ủi làm sao khi chính tôi cũng đang khổ đau, nhớ thương em mình quá đỗi. Có những đêm mưa, mưa ào ạt, vần vũ như ngày nào, tôi lại cuộn mình trong chăn, cố tìm lại những cảm giác êm đềm cũng không được, muốn khóc cũng không xong! Tôi lại chỉ nhớ đến những lần tôi và em tôi lén má tôi đi tắm mưa, hay những buổi ngồi thả thuyền giấy theo giòng nước mưa, nhìn chúng trôi vào ống cống!

Phòng khách cũng lạnh tanh! Khoảng giữa phòng khách và phòng ăn là nơi thờ phượng. Nhà tôi là căn nhà trong cư xá có nhiều bàn thờ nhất, bảy cái luôn! Đám bạn thân năm lớp sáu có lần ghẹo tôi: “nhà mày sao giống cái …miễu quá!” “Bậy nà,” đứa khác cãi “ngó giống cái đình chớ!” Tôi chỉ cười hì hì, công nhận bạn mình “phán” đúng phóc!

Má tôi rất mực thương chồng thương con, trọn đời dốc tâm, dốc sức để lo cho gia đình…Nhưng rồi Má tôi phải chịu bao thử thách: Ba tôi đã mất sớm, để lại một bầy con năm đứa, và đứa con Má tôi thương yêu nhất là Nguyệt lại cũng đã ra đi. Tôi đã phải xót xa chứng kiến cảnh Má tôi oằn mình khi lên cơn đau bao tử sau ngày Nguyệt mất. Khi Ba tôi đột ngột tử trận, tuy đau khổ cùng cực nhưng rồi Má tôi đã dồn hết tâm trí để thương yêu, chịu đựng bao nhọc nhằn để lo cho anh chị em chúng tôi, và không hề than thân trách phận. Nhưng khi Nguyệt mất, tinh thần Má tôi gần như kiệt quệ, vì thấy mình đã không cứu nổi con, dù đã chạy đủ cách, vất vả ngược xuôi, ròng rã hơn 5 tháng trời…

Có tiếng thì thầm trong phòng Má tôi. Tôi vừa bước vào để thưa Má mình đã về thì bác T reo lên:

“À, cháu về rồi đó hả? Sao về trễ vậy làm Má cháu lo lắm nghe! Cháu còn học hả? Giờ này còn học hành gì nữa! Mấy con bác nó nghỉ cả tuần nay rồi! Đừng đi nữa cháu ạ! Nguy hiểm lắm !”

Bác T nói luôn một hơi không ngưng nghỉ, gương mặt lộ vẻ lo âu thực sự. Tôi cúi đầu nói nhỏ:
“Dạ tại đường nhiều chỗ bị cấm quá mà con lại không có giấy tờ…”

Má tôi nhìn tôi, vẻ mặt mệt mỏi và chỉ nói: “ Lần sau nhớ về sớm hơn nghe con! Con gái không nên về trễ vậy. Đi ăn cơm đi con! Má để phần cho con trong bếp đó!”

Tôi dạ nhỏ rồi lui ra. Bác T định “dụ” Má tôi đi đâu nữa đây? Tôi thầm nghĩ “con ‘thách’ bác đó! Má con sẽ không đi đâu! Còn mồ mả ông bà, Ba, em Nguyệt nữa! Má sẽ không bao giờ đi đâu, dù chỉ một ngày!” Và chính tôi cũng không muốn đi, không bao giờ muốn rời bỏ căn nhà ăm ắp những kỷ niệm tự thuở ấu thơ, cùng những ước mơ cao vời cho quê hương yêu dấu! Mà tại sao lại phải đi nhỉ? Tôi đã tự nhủ nếu “nó” vào mà mình mất tự do, “nó” dã man tàn ác như những gì mình đã nghe được từ Má, từ nhiều người lớn, từ phim “Chúng Tôi Muốn Sống” từ truyện “Trại Giam Đầm Đùn” thì mình bỏ vào “bưng” chống nó, chết thì chết chứ không bao giờ tôi có thể phản bội gia đình, đấu tố người thân, và sẽ không rời bỏ quê hương, nơi ông cha tôi đã đổ máu xương gìn giữ đến giờ. Tôi luôn nghĩ mình là con Ba, phải gan lỳ, “anh hùng” như Ba, bất kể là trai hay gái!

Bác T về, tôi trở vô phòng ngồi gần bên Má. Gương mặt đẹp não nùng của Má tôi giờ đã bắt đầu hiện rõ những nếp khổ đau, chất chồng theo năm tháng.. tôi choàng tay ôm cổ Má, hỏi:

“Bác T nói chuyện gì vậy Má? Con nghe bác nói gì mà đi với ở hả Má?”

Má tôi nói nhỏ: “Ờ, thì bác rủ mình đi Pháp với bác, bác lo cho. Cả nhà bác định đi tuần tới”

“Sao lại phải đi hả Má? Mà Má có muốn đi hông? Con hỏng đi đâu à nhe!”

“Bác nói là lộn xộn, nguy đến nơi rồi. Nhiều người đi từ tháng ba lận. Nhưng Má cũng không đi”

Tôi nghinh mặt lên:”Bác muốn nói VC sắp vào hả? Con không tin nó sẽ vào được! Mà nếu nó vào được thì con chống nó tới cùng, không được thì con nhảy bến sông Bạch Đằng tự tử!”

Má tôi nhíu mày: “Đừng có nói tầm bậy! Chắc bác trai biết rõ tình hình nên mới định đi. Mà mình không đi thì thôi…”

Tôi lại lách chách:”Mấy bác đi trước là … dở ẹc! Chưa gì bỏ lính, bỏ dân chạy hết! Con mà là tổng thống, con cúp chức mấy bác!”

Má tôi nghiêm giọng: “Con là con nít biết gì! Mấy bác người lớn, con không được hỗn. Có làm chồng, làm cha mới biết cái khổ của họ…”

Tôi im, không dám cãi Má. Má tôi đứng dậy ra bàn thờ thắp nhang cho Ba và em Nguyệt. Tiếng thạch sùng chậm rãi kêu trong đêm và tiếng quạt máy trên trần nhà khiến tôi lại suy nghĩ mông lung, trí óc mơ hồ, hỗn độn…Tôi vào phòng, nằm ngó lên trần nhà cao, trắng bóc, nơi mà khi còn bé, tôi từng ao ước được đặt chân lên, chổng ngược đầu xuống đất! Những lúc ấy, chỉ tưởng tượng thôi mà tôi cũng đã cảm thấy say say, quay mòng mòng với những hình ảnh kỳ lạ, không bình thường…Tôi lại tiếp tục thắc mắc: Tại sao lại phải đi ? Tại sao mình không ở lại để “lý lẽ, phải trái” với “nó” trước? Cho nó biết là mình giỏi thế nào và yêu nước ra sao! Mà nếu “nó” không ra trò trống gì thì mình… làm cách mạng, quyết chiến đến cùng! Tôi đã học gần xong lớp 9, lớn lắm rồi chứ giỡn sao? Tôi miên man nhớ đến những lời hát hùng hồn, phấn khởi của những bản du ca, những bài ca sinh hoạt Hướng Đạo, những câu thệ nguyện hy sinh, quyết gìn giữ, đắp bồi cho quê hương….Làm gì có chuyện đi một cách…lãng nhách như vậy!

Mấy tháng nay, sau ngày em mất, tôi như cái xác không hồn, hờ hững với tất cả những biến động đang xảy ra chung quanh. Chỉ khi nghe chuyện người lớn tính toán, rủ rê Má tôi xuất ngoại, tôi mới giật mình, để tâm lắng nghe một chút. Và tôi lại bất mãn, giận hết mọi người! Tuy không dám lớn tiếng “phê bình” vì sợ Má bảo là tôi “hỗn”, tôi ấm ức, gặm nhấm sự bực bội, tức tối khôn nguôi! Tôi giận người Mỹ không giữ lời hứa, tàn nhẫn, bỏ “đồng minh” cái rụp. Tôi giận những người “quyền cao chức trọng” trong chính phủ miền Nam đã không thể nắm cán, rút binh, bỏ ngỏ cho CS nó vào! Và tôi căm hận nhất là bọn CS quỷ quyệt, u mê, cuồng điên, đã gây ra bao thảm cảnh chỉ vì muốn nhuộm đỏ cả nước theo cái chủ nghĩa CS hết sức tàn ác. Cái chủ thuyết ngoại lai, đến từ Nga, khiến bao nhiêu người chết thảm, chết non, gia đình ly tán. Họ, chính những người theo cái chủ thuyết “tam vô” ấy , đã xéo dày quê cha, đất tổ, làm nhục tổ tiên, phản bội tiền nhân đã dày công dựng nước!

Rồi tôi nghẹn ngào nghĩ đến những hình ảnh thanh bình trong tâm tưởng, với lúa vàng ngào ngạt hương quê … đến bao giờ dân tôi mới được thực sự sống trong no ấm, công bằng, bình an, không bị các cường quốc xâu xé tanh banh?

Ôi con người, thế giới, lòng nhân…những mỹ từ vĩ đại quay quắt trong tôi như muôn ngàn lưỡi dao lam sắt bén! Một số những “ông lớn” từ từ đi, người đi trước bằng máy bay, kẻ đi sau bằng tàu! Nhưng cũng có rất nhiều vị sĩ quan rất nghĩa khí, anh hùng, vẫn cố tử thủ, sống chết với thành, với lính….Rồi tôi nhớ đến Ba tôi và tự hỏi, nếu còn sống, Ba tôi có đi không? Má tôi luôn kể về sự can đảm, hào hùng, thanh liêm với tình yêu nước ngất trời của Ba….nên tôi tin, tôi chắc là Ba tôi cũng sẽ không đi mà sẽ chiến đấu với bọn CS-tay sai của Nga, Tàu- đến cùng cho lý tưởng tự do, công bằng dân chủ! Rồi tôi chìm dần vào giấc ngủ chập chờn, với tiếng đạn xa xa vọng về như những lời ru nhỏ….

Lên trường lần cuối

Ở nhà chưa được một tuần, tôi đã chạy trở lên trường. Tôi lên vì quá…nhớ trường và vì thầy Quảng dạy Việt văn đã hứa sẽ “gà” cho tôi trong mùa hè để năm sau tôi dự thi giải văn chương phụ nữ tại các trường trung học, nhằm dịp lễ hai bà Trưng những năm sắp đến. Bây giờ thì nghỉ hè rồi! Tôi nghĩ mình cần phải nhắc thầy về lời hứa đó….

Trường vắng hoe, nhưng cổng chính vẫn mở. Khóa chiếc xe đạp xong, tôi đi thẳng lên lầu nơi có phòng làm việc của thầy Hồ, thầy hiệu trưởng. Các văn phòng khác đều đóng kín, ngoại trừ phòng làm việc của thầy. Tôi khấp khởi vui mừng khi thấy thầy Hồ ngồi trong phòng, và cô thư ký có đôi mắt to đen lay láy, đang sắp xếp một chồng giấy tờ ở ngoài phòng đợi. Sau khi nghe tôi nói muốn được gặp thầy, cô dịu dàng bảo “em cứ vào trong gặp thầy đi nhé”.

Thầy Hồ nhìn tôi, có vẻ ngạc nhiên nhưng vẫn cười thật tươi, và hỏi:

“Con lên đây có chuyện gì không ?”

“Thưa thầy, năm sau con lên lớp 10!”

Tôi ngừng lại, ngập ngừng vì ánh mắt khó hiểu của thầy. Ráng thu hết can đảm, tôi nói tiếp:

“Dạ thưa, thầy Quảng có hứa , sẽ giúp con chuẩn bị đi thi giải văn chương phụ nữ năm sau nên con…”

Rồi tôi im bặt. Vì thầy bỗng nhìn xuống bàn, trán nhíu lại, vẻ mặt phiền muộn xa xăm, điều tôi chưa từng bao giờ thấy trước đây.

Tôi đã tưởng lúc nghe tôi hỏi Thầy sẽ vỗ trán và kêu lên: “à, có vậy mà Thầy quên mất đi! Để thầy bảo thầy Quảng liên lạc với con sau nhé!” Nhưng thầy vẫn ngồi lặng im lâu thật lâu. Cuối cùng thầy ngước lên nhìn tôi với đôi mắt thật buồn, hằn vẻ xót xa, chua chát… chỉ trong một thoáng qua ánh mắt thầy, tôi bỗng đọc thấy tất cả những điều tôi đã và đang muốn quên, muốn phủ nhận: Sài Gòn sắp mất! Tôi như mất dần cảm giác. Toàn thân tôi lạnh buốt. Và tiếng của thầy như vọng về từ một cõi xa xôi nào: “Thầy Quảng đã đi …nghỉ mát ở Pháp rồi, không biết khi nào thầy mới về. Còn việc kia, thầy hứa, nếu trường mở cửa lại….”

Óc tôi lùng bùng. Tôi có nghe lầm không? Không, rõ ràng lắm mà! Nhưng thầy đang nói cái gì vậy? Nếu trường mở cửa lại? Thầy muốn nói gì? Đất trời chung quanh như xoay vòng khiến tôi choáng váng…

Tôi lúng búng, ngập ngừng chào thầy và bước ra khỏi văn phòng. Cô thư ký nhìn tôi khẽ mỉm cười. Tôi không cười đáp trả, cổ đắng ngét. Tôi có cảm tưởng như cô ấy đang cười tôi. Mỉa mai, thương hại hay chế diễu? Cái nào cũng vậy thôi!

Tôi ra về, nắng đổ trễ tràng xuống sân cỏ xa xa. Những sợi nắng cuối cùng của một ngày mới héo hon, hiu hắt làm sao! Tai tôi lùng bùng, đầu tôi quay quay trong ánh nắng lung linh nhảy múa. Tôi chỉ muốn quên tất cả. Ba tôi qua đời, em tôi mất! Chưa đủ hay sao? Tôi đã tưởng đó là điều đau đớn, phũ phàng, cay đắng nhất tôi phải chịu đựng trong khoảng tuổi đầy tin yêu này. Cái vẻ bình thản, lạnh lùng tôi mang trên mặt từ mấy tháng nay là kết quả của sự căng thẳng, đè nén nỗi đau tột cùng sau cái chết của em tôi mùa đông trước. Bây giờ, khi nỗi đau ấy đã bắt đầu lắng dịu, khi tôi bắt đầu chấp nhận việc em mất, thì thực tế cay nghiệt đến trắng trợn phũ phàng lại thêm một lần nữa bóp nát tim tôi: Trường có thể không mở cửa!

Đôi chân tôi gần như không vững. Ai mang gió Đông về làm tê cóng hồn tôi trong nắng đổ héo hon? Có bàn tay nào đang kéo sương về, giăng mờ cửa mắt…Nắng lịm dần trong mây xám mênh mang. Ngôi trường thân yêu ngả màu chiều thê lương, trong hiu quạnh, ngổn ngang như một thành xưa hoang phế….

Những ngày cuối trong Cư Xá Hải Quân 29/4


Phượng vẫn chưa nở. Ngoài kia những con chim đang ríu rít gọi nhau trên cây bàng lá trổ xanh um. Mấy năm trước, cứ gần nghỉ hè, đám trẻ con trong cư xá tranh nhau hái phượng. Hoa phượng đỏ thắm, có đài xanh để làm rau, cánh hoa đỏ làm thịt xá xíu cho những cô bé chơi bán hàng…Năm nay chúng tôi được nghỉ hè thật sớm. Nhưng hè còn biếng nhác, ngại ngùng, chưa muốn đến nơi tôi ở hay ban cho chúng tôi những cành hoa đỏ ối. Tôi không còn đến trường nữa nhưng vẫn đến lớp học thêm tiếng Anh mỗi tuần hai lần, vì Má tôi đã lỡ đóng tiền trước đây. Mấy tuần trước, tôi vào lớp, thấy bàn ghế trống trơn, và nhìn gương mặt thất thần, lo lắng của ông thầy dạy anh ngữ. Tôi cũng nghe được những lời bàn tán dự định đi xa của các “cô ấm, cậu chiêu”trong lớp! Kẻ khoe sắp đi Pháp. Người nói sẽ đến HK trong hai tuần. Tôi lặng lẽ, thờ ơ với những lời khoe khoang lố bịch đó. Có đứa còn ra vẻ khi dễ chuyện đi của những người không có nhiều tiền như: “eo ơi, đi bằng tàu dơ chết! Gia đình tao có passport để đi bằng máy bay hôm kia rồi!” Thì ra ngay cả lúc sắp trở thành những kẻ tha hương, những kẻ lạc lõng, bơ vơ trên đất người, có kẻ vẫn còn tìm cách để phân biệt, hơn thua, để phô trương thêm cái yếu hèn được phủ che bởi sự giàu sang, ích kỷ!

Để bớt thấy thừa thãi, vô dụng, tôi lại lôi cọ, sơn dầu ra vẽ tranh. Bức tranh tôi vẽ từ trí tưởng tượng về một ngày mai thanh bình trên quê hương, có lúa vàng trĩu nặng…Tôi loay hoay mãi vẫn chưa hoàn tất được vì thỉnh thoảng lại phải ngừng nửa chừng vì phải làm việc này, việc nọ trong nhà, hay khi nghe pháo kích…

Hôm 27/4, vì nhà bác T, gốc người Huế, có rất nhiều bà con chạy vào từ Đà Nẵng nên bác qua nhà tôi nhờ Má tôi “chứa” giùm cho một gia đình khoảng 7-8 người, có lẽ để chờ dịp , chờ khi có tàu thì đi ….Má tôi nấu nồi cơm thật lớn, mời họ cùng ăn. Nhà chỉ còn trứng và đậu phọng, Má tôi luộc trứng, dầm nước tương và cho rang đậu phọng để mời “khách” đang tạm trú …Căn nhà tôi bỗng rộn rịp tiếng người, chật chội, và vẻ lo âu, căng thẳng hiện rõ trên gương mặt từng người đang tạm trú . Má tôi vẫn thường xuyên niệm Phật, thắp hương bàn thờ. Có lẽ điều này khiến Má tôi trông có vẻ “bình thường” trong một hoàn cảnh rất bất thường!

Ngày 28, trời mưa thật lớn và giới nghiêm 24/24. Mưa làm cho cây cỏ trông xanh tươi hơn bên bầu trời xám đen nặng trĩu nỗi buồn. Tin tức cho biết có thêm TT mới. Mọi người bàn tán xôn xao: ” không còn bao lâu nữa, chắc SG sắp mất rồi”. Trên TV, hình ảnh người dân bồng bế tản cư, và chết la liệt trên đường bắt đầu khiến tôi thấy thêm xót xa, tê tái…Người chết la liệt, bên những người cuống cuồng cố tìm đường sống bấp bênh, vô định.. Tiếng súng, và tiếng pháo kích vẫn vọng về, càng lúc càng thường xuyên hơn …


Hôm nay là ngày 29. Tôi bỗng cảm thấy bình tĩnh, và thản nhiên đến lạ lùng. Những diễn biến dồn dập, khiến mọi người lo âu , hoảng sợ, những thay đổi ngôi vị mau chóng của những người trong cương vị dẫn đầu dân tộc giờ đang tuần tự diễn lại trong đầu tôi. Người mới lên làm TT tuyên bố hùng hồn nhiều điều nghe thật khó hiểu, cùng những lời hứa hẹn xa xôi… Và người dân càng cuống cuồng xuôi ngược, ly tán, ngẩn ngơ. Có lúc tôi thấy gia đình tôi ngồi chờ chết dưới chân cầu thang trong những trận mưa bom gần xa, dồn dập. Đôi khi tôi thấy Má tôi thờ thẫn quỳ dưới chân bàn thờ, lâm tâm khấn nguyện. Tâm hồn tôi bây giờ giống như một miếng thịt bị nấu quá lâu trong nồi nước sôi sùng sục. Những căng thẳng, khủng hoảng trong tinh thần khiến tôi gần như chai đá, gan lì. Tế bào thương yêu trong tôi dần như bị xéo dày, chà nghiến….

Hôm nay, sau hai ngày bị “cấm cung”, những gia đình chưa “di tản”, vẫn còn lại trong cư xá đều có vẻ vui tươi hơn khi được ra cửa, ngó mặt nhau… Gia đình người bà con bác T cũng chuẩn bị “khăn gói lên đường”, vào Hải Quân Công Xưởng, để lên tàu đi ….đâu đó. Người đàn bà trưởng gia đình cảm ơn Má tôi đã cho họ tá túc mấy hôm và trao cho Má tôi một xấp tiền, không biết bao nhiêu, nhưng chắc nhiều lắm. Má tôi không nhận, nói là Má tôi coi bác T như người thân trong nhà, và chúc họ đi may mắn ….

Tôi chợt nhớ đến khoảng đường Cường Để tôi còn chạy xe đạp ngang hơn một tuần trước. Tôi đã thấy me rụng đầy đường, vàng cả lối đi…Và rồi, như một kẻ mộng du, tôi chạy thẳng ra phía đường Cường Để. Tôi lặng người bởi cảnh tượng trước mắt. Sau bức hàng rào kẽm gai, từng đợt me rơi lả tả, như bất chấp, như vội vàng cho xong một kiếp phù du. Mưa vàng của tôi! Những cơn mưa hè nhẹ nhàng rớt rơi theo lá me đã cho tôi từng giọt vàng bé nhỏ; đã khiến tôi và Nguyệt không biết bao nhiêu lần mê say, ngơ ngẩn, và chạy ruợc nhau theo từng cơn gió xoáy xoay. …Giờ cũng những giọt vàng bé bỏng ấy, cũng lấp lánh, tơi tả rụng rơi trong nắng đổ miên man…Nhưng không một ai chiêm ngưỡng, hay xót thương…Cổng vào HQCX dường như đang bị cấm. Tôi thẫn thờ trở về nhà….Thiên đường vụng dại của tôi từ đây mất hẳn.

Tiếng xì xào bàn tán của những gia đình còn lại trong cư xá đang tụ họp càng lúc càng lớn hơn. Có tin là đêm nay chúng sẽ pháo kích vào Cư Xá. Cũng có thể “chúng”sẽ theo ngả sông Bạch đằng để chiếm trọn bộ tư lệnh và Cư Xá. Vẻ lo âu hiện rõ trên gương mặt của mỗi người.

Em trai tôi chạy về nói “Má ơi, ai cũng đi hết, mình cũng đi nha Má?” Căn nhà tôi bỗng nhộn nhịp khác thường. Hết bác T, đến bác Đ, bác H…Các bác cố thuyết phục Má tôi đi…. Tôi nghe loáng thoáng những câu nói: “đi chị! Ở đây nó bắn chết, chị cũng đâu săn sóc được mồ mả cho anh!”

Má tôi vẫn tỉnh queo: “kệ, sống chết có số. Cùng lắm là mình chết thôi chứ tôi không đi đâu.”

Một bác khác năn nỉ: “Mình chỉ vào bộ chỉ huy để tránh đạn đêm nay thôi, mai về sớm. Đi, đi với tụi em chị nhé?”

Má tôi vẫn lắc đầu, không nói, ánh mắt xa xôi, hiu hắt…

Thấy Má tôi nhất định không đi, cuối cùng, bác Đ đổi “chiến thuật”. Bác chỉ vào chị tôi và tôi, xong phán một câu: “chị không đi tụi nó mà vô được, rủi nó bắt hai đứa này làm vợ, chị chịu được không?”

Chỉ đến khi nghe câu này, tôi mới thấy Má tôi có vẻ lo lắng! Gì chứ nghe đến chuyện “bị bắt làm vợ” đối với Má tôi là điều kinh khủng hơn cả chuyện bị chúng giết! Má tôi nhìn lên bàn thờ Ba tôi, xong nhìn tụi tôi, nói giản dị: “Thôi, đi trốn vài bữa con. Mang theo vài bộ đồ thay đổi vài ngày, và có giấy tờ gì cần thiết thì mang theo. Nhớ phụ Má khoá kỹ mấy cửa tủ trong nhà…”

Má tôi thắp hương đến các bàn thờ trong nhà, vẻ mặt xa vắng, muộn phiền như những ngày em tôi vừa chết.

Trước khi đi “soạn đồ”, tôi ngồi vào cái bàn đánh máy chữ hiệu Remington Má tôi mới mua cho tôi vài tháng trước. Đó là “bảo vật” của tôi khoảng sau này! Tự dưng tôi nghĩ là …có thể tôi không còn được dùng nó nữa! Tôi đánh vài chữ “trối trăn” rồi nhét lên trên máy, đại khái như sau: “cái máy này là của tui. Không ai được đánh máy này hết! Nếu tui không về nhà được, nếu tui chết khi đi lánh đạn, vì CS, thì hồn tôi sẽ theo “ám”, làm cho bất cứ người CS nào muốn dùng máy này cũng sẽ không thể đánh trọn bài nào hết”. Rồi tôi lại tự an ủi là người lớn hay lo quá độ thôi, và chỉ vài ngày nữa là mình cũng về lại nhà mà. Tôi không nói thêm chi nữa, lẳng lặng vào tủ lấy vài bộ đồ thường mặc để vào cái va li chung của cả nhà! Má tôi và chị tôi bỏ những món đồ nào có vẻ như “quý”, khoá hết vào tủ sắt! Thức ăn mang theo của cả nhà tôi chỉ có vài nắm cơm nguội, và mấy cái trứng luộc và đậu phộng rang còn lại trong chạn tủ…Đầu óc tôi trống rỗng, tay chân bỗng lóng cóng, vụng về suy tính: mang cơm, áo xong còn bàn chải và kem đánh răng nữa chứ! Trung, em tôi, lý luận bảo mang đồ cũ, xấu theo, để rủi bị bắt, “nó” nghĩ mình là nghèo, không giết mình! Thế là xong hành lý đi “tránh bom” của cả gia đình tôi.

Trước khi đóng cổng, tôi nhìn lại căn nhà lần cuối. Chậu hoa lài thường đã xơ xác, nay lại càng ủ rũ, tiêu điều hơn. Bồn cúc Nhật chính tay tôi săn sóc cũng còi cọc, võ vàng như cụm cỏ khô. Cả ngôi nhà, và những cây cỏ, hoa lá như chìm trong thê lương, ảm đạm, hoang vắng đến vô cùng….Ngay phút ấy, tự dưng tôi nao nao, thấy thương cái u buồn, quạnh hiu của căn nhà quá đỗi! Rồi mình sẽ về mà! Sáng mai cũng không chừng! Và tôi tự hứa, kỳ này về nhà sẽ chăm sóc lại các cây lá trong vườn, và trang hoàng lại cho ngôi nhà lại được ấm áp như cũ! Tôi sẽ trồng lại hoa, nuôi lại cá. Tôi không còn nước mắt để khóc nữa. Chắc là không còn gì để tôi đau xót hơn được nữa đâu!

——-

Gia đình tôi ra khỏi cổng chính của cư xá, trên đường Lê Thánh Tôn, rồi hướng về Cường Để. Nhiều gia đình trong cư xá mang theo rất nhiều hành lý, cả người làm nữa! Vào đến Hải Quân Công Xưởng (HQCX) thì đã hơn 6 giờ chiều. Đoạn đường từ nhà đến HQCX trước đây thật thơ mộng, bình an và ngắn ngủi vì cách nhà tôi chỉ vài trăm mét, bây giờ bỗng dưng trở thành quá dài, quá hỗn độn! Đạn bắt đầu bay, mỗi lúc một nhiều và dồn dập hơn. Đến lúc này thì cảnh hằng ngàn người từ đâu không biết cũng đã tràn ngập trên đường Cường Để. Tiếng người inh ỏi gọi nhau, những cánh tay níu chặt nhau vì sợ bị lạc mất! Tôi đi, rồi chạy theo gia đình, tìm chỗ núp, rồi lại đi, trong ánh hoàng hôn tím lịm, trong gió rít theo tiếng đạn bay veo véo trên đầu. Rốt cuộc thì gia đình chúng tôi cũng vào được bộ chỉ huy hạm đội, nơi khá kiên cố, có thể tránh được đạn đang bay liên tiếp bên ngoài. Những viên sĩ quan trực, những người lính nhìn bọn tôi nửa tò mò, nửa như ngạc nhiên, lẫn vẻ chế riễu. Họ vẫn thản nhiên cười đùa, vẫn tụ năm, tụ ba xem ti vi đang chiếu chương trình nhạc gì đó. Một người lính thủy bỗng cười sằng sặc khi nghe ca sĩ Thanh Mai hát “Sao anh không đến thăm em chiều nay…”rồi chửi đổng, hướng về…cái TV: “ĐM, anh cắm trại 100% , làm sao thăm em được!” Tôi đâu ngờ đó là lần cuối tôi được nghe ca sĩ Thanh Mai hát trên TV VN!

Tiếng dội bom mỗi lúc một gần. Những người lính bớt cười đùa. Rồi một người bạn của ba tôi thình lình xuất hiện, và bảo gia đình tôi theo cả nhà bác xuống tàu (một chiếc tàu đang hư, chưa sửa xong) để “tránh bom” vì bộ chỉ huy đã ra lệnh không cho đàn bà con nít ở lại đó. Đến lúc này tôi mới thấy tận mắt cảnh chạy loạn, rất loạn. Người ta xô nhau, bừa lên nhau mà đi. Bác H kiếm được một chiếc xe zeep đưa cả gia đình tôi ra bến tàu. Ở đây, người ta đông như kiến , lúc nhúc lấn chen nhau ở các cầu tàu. Trông xa xa, mặt sông bàng bạc, lấp lánh phản chiếu ánh đèn và ánh trăng. Cái cảnh ngược xuôi tức tưởi ở trên bờ mới đối chọi, trái ngược làm sao với vẻ êm ả, hiền hoà mặt sông đang mang. Gia đình tôi bị thúc lên cầu tàu. Trong sự căng thẳng sợ bị lạc mất gia đình, tôi như cái máy, cố níu chặt tay những người thân. Tôi đi, chạy, vấp ngã, đứng dậy, leo lên một chiếc tàu, trong những tiếng người ơi ới gọi nhau, thúc bách và những tiếng hét, ra lệnh từ những quân nhân trên và dưới tàu: “ đến chiếc tàu kia, ở đây chật lắm, hết chỗ rồi, xuống đi, xuống mau….”

Má tôi đang còn rất yếu vì chưa dứt bệnh bao tử , gương mặt bơ phờ, nhợt nhạt….Cuối cùng, gia đình tôi cũng “lọt” hết lên một chiếc tàu (Tàu Thị Nại, HQ 502) được xem là tàu hư vì đang còn trong “ụ” để được sửa chữa. Nhưng tàu cũng đầy nghịt người, chen chúc, hỗn loạn. Có người mang cả drap trải giường, gối, mền, cả quạt máy! Tôi ngẩn người, thắc mắc tại sao họ lại phải mang bao nhiêu đồ đạc nhiêu khê, lỉnh kỉnh … cho một đêm tránh bom???

Bỗng dưng tôi nghe tiếng la thất thanh của một người đàn bà. Bà khóc và gào thét, cầu cứu vì con bà đã bị rớt xuống sông. Tiếng thét não nùng, tuyệt vọng. Tôi căng mắt lặng nhìn, tim gan như muốn vỡ trong lồng ngực vì cảnh tượng kinh hoàng đó… và tiếng thét gào của ngừoi đàn bà ấy vẫn ám ảnh tôi, mãi đến sau này…

Rồi thì cầu tàu cũng được kéo lên. Trên bờ vẫn còn rất nhiều người đứng, tay xách nách mang….lúc này tôi chỉ mong có một chỗ ngồi với gia đình mà không bị người khác dẫm lên mình! Một lúc sau thì cũng có chỗ : một góc nhỏ của sàn tàu hoen rỉ là chỗ ngủ của gia đình tôi đêm nay. Cả nhà mệt mỏi, ngồi tựa vào nhau…Đoàn thủy thủ trên tàu bảo mọi người phải im lặng tối đa, không khóc la, không được hút thuốc. Tôi thiếp dần đi trong sự mỏi mệt tột cùng sau những giây phút kinh hoàng, căng thẳng….

Trong đêm tối mịt mù, tôi chợt giật mình tỉnh dậy vì có ai đó đã đạp vào chân tôi, giữa những tiếng ồn ào chung quanh “tàu sắp nhổ neo, sắp đi!” . Tôi ngơ ngác hỏi: “Đi đâu? Chứ không phải mình ở đây để tránh đạn sao? Không phải là tàu đang hư hay sao? “ Có tiếng người khác hỏi, ” Đi Phú Quốc hả? hay Côn Sơn” rồi có tiếng trả lời:“ không, đi Phi!” “Đi Mỹ”, xong có tiếng ai đó: “hỏng có đâu, tàu này là tàu hư, đang chờ sửa mà, đi đâu nổi!” và cũng có người nói “ đi đâu cũng được miễn xa khỏi SG đêm nay!”

Rồi một giọng nghiêm khắc cất lên: ”tất cả im hết! Không nói, không la, không hút thuốc hay mở đèn pin nghe chưa?”

Và chiếc tàu từ từ đi động, tôi bàng hoàng, chết lặng người…đầu tôi quay quay, cả bầu trời dường như sụp đổ! Tôi đâu có nói với ai, bạn bè, thây cô, bà con là mình sẽ đi. Còn sách vở, bàn đánh máy, căn nhà, bàn thờ, nấm mồ em tôi còn chưa có hoa vàng nở trên khoảnh đất có bụi cúc mới trồng….Ai sẽ trông nom, thăm viếng mộ Ba tôi, và em tôi? Và nhất là: tôi chưa có dịp, có chút cơ hội nào để cống hiến cho quê hương những mơ ước cao vời, cho một VN thanh bình, công bằng, no ấm…Trời hỡi!

Tôi nhìn qua Má tôi. Tuy không khóc, nhưng đôi mắt to đen của Má tôi chất chứa nỗi buồn đau, chua xót mênh mang…. Tôi cố mở căng mắt nhìn lại bến Bạch Đằng đang dần xa trong màn đêm. Cổ tôi đắng ngét, khô cằn, mắt tôi mờ đi sau hàng nước mắt xót xa, não nề….

Sương bắt đầu rơi phủ trên sông. Trong cái buốt giá của cơn đau chất ngất, chơi vơi, đóng băng tim óc, tôi lịm dần vào giấc mộng chập chờn, mơ hồ, lơ lửng…Ở đó, có bóng hai đứa bé giang rộng cánh tay, xoay vòng theo từng cơn gió lốc, có những giọt vàng lấp lánh, rơi rụng trên cao, và có sóng lúa nghiêng ngả vàng hoe trong tấm tranh còn đang vẽ dở….

Đường Cường Để gần bến Bạch Đằng, là nơi gia đình tôi đã lên tàu Thị Nại ngày 29/4/1975. Bên trái hình là Hải Quân Công Xưởng. Bên phải là Bệnh Xá HQ….

Minh Phượng (Hồi ký, viết vào năm 1978)

TB: Mãi đến mấy chục năm sau này tôi mới được đọc truyện ngắn của một cựu SQ HQ có mặt trên chuyến tàu Thị Nại, với nhiều chi tiết mà lúc ấy tôi hoàn toàn không còn tâm trí để quan sát, ghi nhận…Nhà văn Phan Lạc Tiếp cũng kể rất chi tiết về chuyến tàu định mệnh này và có nhắc đến người đàn bà bị lạc con trong đêm đó…Xin xem câu chuyện đó nơi link sau đây

Posted in Uncategorized | 2 Comments

Giỗ Ba- Sau Khi có Vaccine…

Ba tôi mất ngày 17 tháng 4, năm 1964, nhằm ngày mồng 6 tháng 3 âm lịch. Theo truyền thống, gia đình chúng tôi luôn cúng theo ngày ta nên ngày cúng có khi trước hoặc sau ngày 17/4, nhưng cũng đều là trong tháng tư (dương lịch). Năm nay, 2021, ngày 17 tháng 4 lại cũng là ngày 6 tháng 3 âm lịch, một sự trùng hợp tôi chưa bao giờ thấy trước đây.

Năm rồi vì trong mùa đại dịch đang hoành hành, mỗi người trong mấy chị em chúng tôi nhà nào cũng tự cúng giỗ Ba, vì không ai dám đến thăm ai. Năm nay, tất cả mọi người trong gia đình chúng tôi đều đã chích ngừa được hai mũi hết nên mấy chị em quyết định tụ họp ngay trong nhà tôi vì bàn thờ nhà tôi có hũ cốt Ba tôi.

Vẫn biết là Ba, và cả Má tôi nữa, chắc là đã siêu thoát đi từ lâu rồi, nhưng trong nhà tôi thì mỗi lần giỗ quảy là dịp cho các con, cháu tụ họp kể chuyện, chơi đùa rất thân ái, vui vẻ với nhau. Sau hơn một năm bị “cách ly” thật kỹ, nhà ai nấy ở, không “đàn đúm, nhậu nhẹt” nên giờ có dịp này, chúng tôi ai cũng háo hức được gặp lại nhau.

Sáng thứ bảy tôi dậy thật sớm làm những món ăn chay mà tôi được Má tôi kể lại là Ba tôi rất thích: món canh chua, và tàu hủ chiên, kho nấm. Với rau cải và đậu hũ mua từ hôm trước, tôi vừa làm thức ăn, vừa nghe video Má tôi kể về Ba Má tôi hồi nhỏ. Các con trai tôi cũng về phụ dọn dẹp trong nhà cửa và đi mua hoa cho tôi chưng bàn thờ. Lần đầu tiên tôi làm món giò thủ chay bằng bốn loại nấm khác nhau, trông cũng đẹp mắt và rất ngon…

Đến chiều thì cũng xong được tất cả là bảy món (canh chua, đồ kho chay, nấm dồn đậu, ớt dồn đậu, bánh cuốn chay, đậu bắp luộc với đậu hủ rang chấm nước tương, và “giò thủ” chay. Quyên mang bánh choux à la creme. Chị tôi và các cháu chị làm cơm chiên chay, bánh bông lan quấn kem và hạnh nhân. Cô em dâu làm bánh bò, thạch và đặt thêm bánh bột lọc chay, với cơm chiên mặn. Chị dâu tôi cũng đặt thêm bánh nậm và cơm chiên. Các cháu con anh Chánh cũng đặt thêm món bánh macarons đủ hương vị.

Một ngày giỗ với gần hết gia đình sum họp, sau hơn một năm sống trong tình trạng phập phồng bị nhiễm trùng thật là niềm hạnh phúc không nhỏ cho chúng tôi. Tôi thầm cảm tạ Phật Trời, ông bà và Ba Má tôi đã phù hộ cho cả gia đình chúng tôi và cầu mong sao toàn thế giới được mau bình an, mau chóng thoát khỏi dịch Covid-19….

Năm nay con cháu lại sum vầy
Hơn một năm rồi lắm đổi thay
Thế giới vẫn còn chưa hết dịch
Cầu mong thuốc đến khắp Đông, Tây…

Minh Phượng

Giỗ Ba năm rồi:

Giỗ Ba

Posted on April 18, 2020 by VTMP

Năm nay giỗ BaChỉ cúng ở nhàCháu con đành hẹnKhi vi khuẩn xa…. Đã mấy thập niênVẫn nhớ Ba hiềnThương dân yêu nướcChiến đấu liên miên Xin anh linh BaĐộ khắp gần xaNgười người thoát nạnTrong cõi ta bà…. Con … Continue reading →

Bài về Ba:

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Tôi Từng Nghĩ Rằng Tôi Biết Làm Thế Nào Để Thành Công Với Cái Gốc Á Châu Trong Chính Trường Hoa Kỳ. Ôi, Tôi Đã Lầm To.

Nhiều người Mỹ gốc Á đã được dạy rằng nếu chúng ta cúi đầu và im lặng, một ngày nào đó chúng ta sẽ là một phần tử của HK. Nhưng tôi chỉ bắt đầu hội nhập vào đây khi tôi bắt đầu cất cao tiếng nói.

I Thought I Knew How to Succeed as an Asian in U.S. Politics. Boy, Was I Wrong.

by JEFF LE – 04/03/2021 07:02 AM EDT

Người dịch: Minh Phượng

Jeff Le là một cộng sự viên chính trị cho Dự án An ninh Quốc gia Truman. Ông là phó giám đốc đối ngoại và quốc tế và là phó thư ký nội các cho cựu Thống đốc California Jerry Brown từ năm 2014 đến năm 2019.

“Hãy quay về lại nơi anh đến. Anh không là một phần tử ở đây, ”cô ta thốt lên. Tôi choáng váng. Đó là ngày 6 tháng 3 năm 2020, và một người lạ, không biết từ đâu, vừa nhổ nước bọt vào tôi tại Sân Bay Quốc tế Reno-Tahoe. Tin tức có nói về một loại virus đến từ Trung Quốc, nhưng phải còn vài ngày nữa trước khi HK thực sự đương đầu với sự tăng vọt của Covid-19. Riêng tôi thì chỉ đang chờ chuyến bay để đến San Francisco.

Tôi nhìn xung quanh, nước bọt của cô ta chảy xuống trên gò má tôi, và tôi thấy hàng tá nhân chứng ngó lơ về hướng khác. Đối với họ, chẳng có chuyện gì xảy ra. Theo thói quen, tôi nhún vai, nói: “Có lẽ tôi nên mang theo chiếc dù!” Đây là lần đầu tiên chuyện như thế này xảy ra với tôi. Tôi gượng cười và bước đi. Xét cho cùng, tôi là người Mỹ gốc Việt.

Có lẽ tôi đã học được cách phản ứng lại như thế- giảm thiểu căng thẳng, hoà mình vào — từ cha mẹ tôi, những người đã trốn khỏi Việt Nam trên một chiếc bè dài 12 mét và đã phải ở tại các trại tị nạn trước khi đến Hoa Kỳ vào năm 1981, không mang theo gì ngoài niềm hy vọng. Họ, giống như nhiều người Mỹ gốc Á khác thuộc các thế hệ di cư gần đây, tin rằng: Cách tốt nhất để thành công ở Mỹ là tránh sự chú ý và tránh gây rắc rối cho người khác. Nếu chúng ta cứ nhẫn nhục, cúi đầu, và chú tâm vào việc làm, sao cho con cái chúng ta được học hành đàng hoàng, theo nề nếp đã được đặt ra, và có một nghề nghiệp ổn định, mọi thứ sẽ đâu vào đó. Cuối cùng, chúng ta sẽ thành công, được tôn trọng, được biết đến. Chúng ta sẽ không còn bị xem là người nước ngoài nữa.

Có một ẩn ý nữa trong lời hứa đó: Sự chịu đựng đó chỉ là tạm thời, một hình thức “đặt cọc trước” của chúng ta cho địa vị trong xã hội. Khi chúng ta “an cư lạc nghiệp” rồi, và đã làm đúng theo cách đó (không làm dậy sóng, làm rung chuyển con thuyền quá nhiều), chúng ta sẽ có quyền hành.

Một cuộc biểu tình chống lại sự căm thù của người châu Á ở Los Angeles vào Chủ nhật, ngày 28 tháng 3 năm 2021. | Ảnh AP / Richard Vogel

Năm vừa qua đã khiến tôi thấy, một cách đau đớn, (và dù có thể trước đây chúng ta không thể thấy được) rằng phần cuối cùng của lời hứa đó rõ ràng là một lời nói dối.

Đại dịch đã cho thấy người gốc Á và người dân các đảo Thái Bình Dương (Asian American and Pacific Islanders, AAPI) thực sự có quyền lực ít ỏi như thế nào trong xã hội Mỹ. Qua sự thay đổi một cái rụp, nhanh không thể tưởng nổi của “hàng xóm”, những người có hình tướng gốc Á châu đang từ là một “thiểu số gương mẫu” bỗng trở thành một loại người mang đến mối đe dọa truyền nhiễm nào đó, loại người đáng bị phỉ nhổ ở sân bay. Các y tá người Mỹ gốc Phi bị chết vì Covid-19 với một tỷ lệ không thể tưởng tượng được; trong mùa đại dịch. Người Mỹ gốc Á có ​​tỷ lệ thất nghiệp dài hạn cao gấp đôi, nhiều hơn bất kỳ nhóm dân nào khác. Vụ xả súng ở Atlanta vào tháng trước, nhắm vào ba cửa tiệm nhỏ do người gốc Á châu làm chủ và khiến tám người bị chết, trong đó có sáu phụ nữ gốc Á, là một điểm sôi sục bi thảm, một vụ cố sát cho thấy sự căm ghét, thù hận, rẻ rúng dân Á Châu đã không còn bị ngấm ngầm mà đã trở nên công khai và trơ trẽn, thô bạo. Hơn ai hết, phụ nữ gốc Á châu cảm thấy bị chao động, sợ hãi vì những kỳ thị này; họ là nạn nhân của ít nhất 2/3 các cuộc tấn công đã được trình báo.

Người Mỹ gốc Á châu trở thành đối tượng, hứng chịu sự gia tăng chưa từng thấy về tội ác vì căm hận trong năm qua, nhưng phải đợi cho đến khi cả nước biết đến một thảm kịch kinh hoàng ở Atlanta, chúng ta mới thấy được rằng chúng ta đã luôn bị gạt ra ngoài lề, bị trở thành cái bia lãnh đạn, và giờ phải lo sợ cho gia đình và cuộc sống của chúng ta. Và chỉ đến khi có cái video về một cụ bà người Tàu, 75 tuổi, tự vệ, đấm vào kẻ đánh bà, xong đem tặng hết gần 1 triệu đô la (được người khác quyên góp để giúp bà hồi phục) để chống lại nạn phân biệt chủng tộc để HK có thể nhận ra rằng những người gốc châu Á nay đã quá mệt mỏi, chán ngấy vì sự im lặng và nỗi khổ đau trong cái im lặng đó.

Làm thế nào để chúng ta thay đổi một xã hội luôn coi chúng ta như là chiếc bóng vô hình? Điều này đòi hỏi những người có quyền tạo nên cơ hội và ban hành các chính sách rộng lớn công nhận rằng người Mỹ gốc Á không phải ai cũng có được những điều kiện sống thoải mái và không chỉ đơn giản là được xem là cận kề, sát ngay sau người da trắng. Vâng , điều này cần có sự yểm trợ và liên minh của những cộng đồng da màu khác. Nó đòi hỏi sự đầu tư tài chính đáng kể vào các tổ chức chính trị và dân sự cho người gốc Á, tạo sự liên kết và cố vấn, huớng dẫn chuyên môn.

Trong gần hai thập niên, tôi đã làm việc trong chính phủ, cũng như cho tư nhân, và điều tôi nhận ra là chúng ta sẽ cần phải làm cái gì đó khác từ này về sau — dù có thể không là điều khiến ta thoải mái, nhưng đã quá lâu, quá trễ rồi. Người Mỹ gốc Á sẽ cần phải ngưng gò mình vào những giáo điều đã được gia đình truyền dạy từ trước đến giờ về cách “hòa mình” vào cuộc sống. Chúng ta cần ngừng giả vờ tin rằng các quy luật là công bằng và tất cả chúng ta đều được đối xử bình đẳng. Xin hãy ngừng hy vọng rằng một ngày nào đó chúng ta sẽ không còn bị coi thuờng, và chúng ta sẽ được tuyên dương vì đã thành công trong công việc. Hãy thôi mãn nguyện với chút tài sản ky cóp được nhờ cần cù, làm việc chăm chỉ. Ngừng xin lỗi về cách sống của chúng ta và bắt đầu tin tưởng vào chính bản thân.

Các tình nguyện viên của Cơ quan Tuần tra An toàn Khu Phố Tàu ở San Francisco đang giúp giữ an toàn cho cư dân trước các vụ bạo lực đối với người Mỹ gốc Á. | Justin Sullivan / Hình ảnh Getty

Các cộng đồng da màu khác, các nhóm bị gạt ra ngoài dòng lịch sử khác đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa và tiến bộ lâu dài sau khi mạnh mẽ lên tiếng chống lại những điều được đặt ra một cách không công bằng cho họ . Người Mỹ gốc Á cũng phải làm như vậy.

Georgia, tiểu bang nơi gia đình tôi xem như quê hương, và cha mẹ tôi đang điều hành, làm chủ một trại gà , đã là địa điểm chính, đã đánh thức cộng đồng người Mỹ gốc Á châu AAPI — ngay cả trước khi xảy ra vụ xả súng ở Atlanta, và đã giúp Joe Biden giành chiến thắng tại tiểu bang này. Thế nhưng ngay cả khi chúng tôi thành công như vậy, việc có được thực lực, có thế đứng trong chính trị vẫn là điều rất khó khăn. Các đảng phái chính trị vẫn không cho rằng cộng đồng AAPI có nguồn nhân tài chính trị đáng kể hoặc có nhiều ảnh hưởng như các nhóm khác. Điều đó vẫn không thay đổi, dẫu trong cuộc bầu cử vừa qua, họ đã đạt được nhiều con số kỷ lục về: cử tri người AAPI, số dân biểu người gốc Á đắc cử và những người đại diện, những chiến dịch gây quỹ và sự ủng hộ, lắng nghe. Ở bậc chính quyền cao nhất, chúng ta vẫn còn “vô hình” – vì không có một người gốc Á đứng đầu trong các bộ phận điều hành.

Tích tựu, nắm được thực quyền là điều không an toàn. Nó đưa đến những xung đột công khai mà nhiều người trong chúng ta đã được dạy phải né tránh. Nhưng thực tình, đó cũng là cách duy nhất để thay đổi cấu trúc chính trị và hệ thống quan liêu luôn xem thường chúng ta.

Trong đời tôi, đây là một nhận chân đau đớn, trải qua một thời gian dài, sau nhiều năm cố gắng leo lên các nấc thang trong chính trường Hoa Kỳ và chính trị toàn cầu. Chẳng ăn nhằm chi cả khi tôi có thành tích học vấn vẻ vang, hay những kinh nghiệm thực tập, nghiên cứu, hoặc được giao phó những công việc hiếm có; ngay cả những hy sinh cá nhân và gia đình cho những người cộng sự, cho tổ chức và viễn kiến. Tôi thấy mình bế tắc, không thể đạt được vai trò lãnh đạo mà những người khác đã được giao phó. Tôi không ở trên một cái thang. Tôi như đang chạy bộ trên máy tập thể dục, làm việc chăm chỉ nhưng chẳng đạt được gì. Giống như những người khác trong cộng đồng AAPI rộng lớn hơn, tôi đang ẩn mình trong các hệ thống, các cấu trúc không phải cho tôi, không mang lại gì cho tôi, vì tôi chẳng là gì cả trong cái guồng máy đó. Sự khó khăn cho tôi — và cho cộng đồng chính trị, rộng lớn hơn, của tôi— là biết khi nào, biết cách nào để thốt lên “quá đủ rồi” và chống lại những cấu trúc bất công đó.

Kỷ niệm đầu tiên của tôi về chính trị là xem cuộc tranh luận tổng thống năm 1992 giữa Tổng thống George H.W. Bush, Bill Clinton và Ross Perot với mẹ tôi. Tôi đã bị mê hoặc. Tôi thường nghe bàn luận, rằng trong tương lai, sẽ có một tổng thống da đen, hoặc người gốc Latin hoặc một phụ nữ. Nhưng chưa một lần tôi nghe những lời bàn tán xôn xao về một tổng thống gốc Á. Tôi hỏi mẹ rằng liệu một ngày nào đó tôi có thể tranh cử tổng thống hay không. Mẹ tôi khựng lại, và nói nhỏ “Làm chính trị rất nguy hiểm. Và họ không xem chúng ta là người Mỹ. Con hãy cứ ráng chăm chỉ học đi ”.

Tôi cho rằng Mẹ tôi đang phóng đại về mối nguy hiểm, nhưng sau đó không lâu, tôi đã thấy rằng Mẹ tôi nói đúng . Ấy là vì một tháng sau, tôi định ra tranh cử chức để đại diện cho lớp năm của trường tiểu học, ở một ngoại ô nơi tôi đang cư ngụ. Khi tôi tâm sự về ý muốn này với một trong những người bạn cùng lớp của mình, anh ta trả lời cụt ngũn rằng “không ai bỏ phiếu cho người ăn thịt chó.” Sau đó, tôi tìm thấy một bức vẽ trên bàn về việc tôi đang nuốt chửng người bạn bốn chân, lông lá (hình vẽ tôi đang ăn con chó). Đám học trò cười phá lên. Tôi đã khóc một mình trong phòng tắm cho đến khi có người hỏi tôi có phải tôi khóc vì điểm toán của tôi không.

Tôi chưa bao giờ ứng cử vào chức vụ nào trong chính quyền. Nhưng tôi vẫn muốn tham gia vào hoạt động mang lại lợi ích chung. Tôi nghĩ rằng nếu tôi có thể cho thế giới biết -với tư cách là con trai của người tỵ nạn, làm trong trại gà – về điều tốt đẹp nhất của đất nước này: đó là giấc mơ HK! Năm 2004, tôi có được cơ hội thực tập ước muốn này trong một công việc quan trọng đầu tiên, tại Bộ Ngoại giao, Cục Công vụ. Những buổi ăn trưa, với các túi giấy màu nâu, dành cho sinh viên thực tập hàng tuần là điểm sáng, đáng ghi nhớ, của thời gian thực tập này, nơi chúng tôi được gặp các người có chức vị cao và những người được bổ nhiệm. Những diễn giả đi xung quanh và hỏi về những gì chúng tôi đã làm. Rất nhiều lần, tôi là người dân da màu duy nhất ở đó, và khi gặp tôi, họ luôn hỏi rằng tôi đang làm việc ở khu vực nào của Châu Á. Tôi nhận được thông điệp to và rõ ràng: phạm vi rộng lớn hơn của chính sách đối ngoại và quy chế pháp lý không dành cho những người như tôi.

Bài tường trình gần đây nói đến việc hiếm có người da màu trong Bộ Ngoại giao cho thấy rằng cho đến nay điều đó vẫn chưa tiến bộ, tốt đẹp hơn mà thực ra, giờ trông còn tệ hơn. Đến nay, chỉ có 13% những chức vụ thượng cấp được điều hành bởi những người trong cộng đồng da màu. Và với những người bước qua được cái cửa đó, họ phải nhận lãnh những giả thuyết, định kiến: ví dụ như dân biểu Andy Kim (D-N.J.) gần đây cho biết, ông đã bị cấm làm việc với các vấn đề liên quan đến Bán đảo Triều Tiên. Bạn có thể tưởng tượng nếu Bộ Ngoại giao cấm đa số nhân viên gốc Âu châu làm việc về các vấn đề liên quan đến Âu châu ? Hay có lý không nếu họ sẽ võ đoán rằng bất kỳ nhân viên da trắng nào cũng hiểu biết cặn kẽ về châu Âu?

Cá nhân tôi rút ra một kết luận mà tôi biết nhiều đồng nghiệp cũng đã nhận ra là: Nếu muốn thành công trong việc làm cho chính phủ, đại diện người dân ở Hoa Kỳ, tôi không những cần phải lánh xa cái gốc Việt của mình, mà còn phải tích cực trốn bỏ, thoát khỏi cái gốc đó .

Con đường sự nghiệp khúc khuỷ quanh co đã đưa tôi đến toà nhà Quốc Hội, toà nhà Liên Hợp Quốc, làm việc viện trợ toàn cầu bên Afghanistan và một số tổ chức phi lợi nhuận. Trong những công việc này, tôi nhận thấy có ba khuynh hướng. Trước hết, tất cả các ông xếp của tôi đều là người da trắng. Thứ hai, nhiều đồng nghiệp da màu dần dà từ chức vì họ nghĩ sẽ không có cơ hội cho họ thăng tiến trong tương lai. Thứ ba, không hề có được sự cố vấn, hướng dẫn nào cho tôi. Là người Mỹ gốc Á trong những công việc này quả rất ư là cô đơn.

Làm việc với Quốc hội lại càng khó khăn hơn. Mặc dù năm 2021 được xem là đáng kể trong lịch sử vì có nhiều người da màu được đắc cử nhất từ trước đến giờ, nhưng những chức vụ cao nhất vẫn còn rất ít người da màu. Nhân viên người Mỹ gốc Á cho biết rất khó khăn cho họ được thăng tiến vì cái thành kiến rằng họ “rất yếu đuối, không dám đương đầu”

Năm 2014, tôi đến Sacramento, phục vụ trong những công tác đối ngoại và nội các cho Thống đốc tiểu bang California, ông Jerry Brown. Giám sát danh mục các vấn đề chính sách và các phân khối tại một tiểu bang có 40 triệu cư dân và nền kinh tế lớn thứ năm thế giới là điều tuy khó khăn, nhưng cũng mang lại ít nhiều sự hài lòng với chính bản thân. Tuy nhiên tôi đã phải họp hành, làm việc với nhiều tổ chức, hội đoàn dẫy đầy phiền muộn, những người chuyên dùng tiền mua chuộc bên ngoài, cùng những vị chức sắc, nhân viên tắc trách. Tôi đã sớm nhận ra rằng nhiều nhóm đã cố lợi dụng tôi. Có lẽ là vì họ cho tôi là “lính mới” trong chính trường của tiểu bang. Hoặc, có thể họ nghĩ rằng một người gốc Á châu sẽ dễ dàng nhường nhịn, chịu thua. Rất nhiều lần, bao nhiêu lời hứa có được sự đồng thuận trước đó đã bị huỷ bỏ. Các cuộc họp thường có vẻ thù hằn, và đôi khi, trông có vẻ như là doạ dẫm.

Điều này nghe giống như đó là chuyện đối đầu cứng rắn trong chính trị, nhưng thực ra nó sâu xa hơn nhiều. Tôi nghiệm được điều này, vì cuối cùng tôi đã nghĩ ra cách làm sao cho có được một người bạn (không phải người da vàng) ngồi cạnh bên mỗi khi phải họp hành, bàn tính. Điều này đỡ mệt cho tôi lắm. Các cuộc họp trở nên ít mang vẻ hằn học, đối chọi hơn và các thỏa thuận được tôn trọng. Những người tôi gặp thường ngạc nhiên khi thấy rằng tôi có địa vị ngang với đồng nghiệp của mình, hoặc tôi là cái đầu tàu để giải quyết một vấn đề nào đó. Có lần tôi kể cho một người đồng nghiệp đã về hưu về cái “mẹo” là có bạn không phải gốc Á Châu ngồi bên khi “điều đình”, bà ấy gật đầu, với sự thông cảm, và hể hả công nhận rằng : Tôi đang thể hiện cách dùng “hậu thuẫn” không khác chi vào những năm 1980, khi những phụ nữ đã phải nhờ đàn ông đi cùng họ đến các cuộc họp để phòng hờ….

Ngoại trưởng Antony Blinken chào mừng Hạ nghị sĩ Andy Kim, D-N.J., Sau phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện tại Capitol Hill vào Thứ Tư, ngày 10 tháng 3 năm 2021, tại Washington. | Ting Shen / AP

Còn một vấn đề khác nữa: Sức mạnh đến từ người dân . California, với gần 6 triệu AAPI, có đến 15 phần trăm dân số (và vẫn còn đang tăng lên), là tiểu bang có AAPI lớn nhất, chiếm gần một phần ba tổng số AAPI ở Hoa Kỳ. TIểu bang CA tự hào là đã có 2 người gốc Á (có thể sẽ có đến 3 người trong tương lai gần) trong chính quyền tiểu bang, có toàn quyền về hiến pháp trên toàn tiểu bang và 14 nhà lập pháp cấp tiểu bang gốc Á. Tuy nhiên, tôi có cái cảm tưởng rất rõ ràng là những người có thẩm quyền cao nhất vẫn xem thường các thành viên gốc Á, dù những vị này thành công, và có địa vị cao đến đâu đi nữa.

Điều này một phần là do những người Mỹ gốc Á, nếu được xem là một cộng đồng thì nhóm người này được coi là còn quá mới mẻ về chính trị và ngây thơ hơn trong những trò chơi chính trị. Cộng đồng người Mỹ gốc Á thường thường ít lên tiếng, và dễ hòa đồng hơn nên chỉ thỉnh thoảng mới được cho góp mặt. Kết quả là luôn có một cộng đồng khác đã xếp hàng, đứng trước. Thậm chí, chính tôi đã từng từ chối hội họp với các nhà lãnh đạo hoặc những tổ chức của Mỹ gốc Á phần lớn vì tôi không muốn bị xem là “một người gốc Á châu chỉ chuyên lo về các vấn đề của người gốc Á”. Tôi từng cho đó là dấu hiệu của sự yếu kém, là không thực sự hội nhập vào cộng đồng chính.

Nghĩ lại, tôi cảm thấy hổ thẹn vì đã không cố gắng ở lại trong chính trường lâu hơn một chút — để sử dụng bất cứ địa vị hoặc ảnh hưởng nào mà tôi đã có được để giúp cho cộng đồng của mình nhiều hơn. Bởi vì “sự hội nhập” đã không giúp được gì nhiều cho AAPI. Tại nơi làm việc, tôi bắt đầu tống tung cái “trần bằng tre” (những thành kiến về người gốc Á châu) mà những người đồng trang lứa đã làm. Những lời phê bình tôi nhận được thường là mâu thuẫn lẫn nhau với những câu như: tôi quá trầm lặng, quá ồn ào, quá háo hức, quá xa cách, quá trung thực, quá kín tiếng. Tệ hơn nữa, tôi được cho là không hội đủ khả năng lãnh đạo thực sự. Tôi đã tìm đủ cách để phát triển cái tư cách của một nhà lãnh đạo. Nhưng chẳng có gì khác có thể đưa đến thành công sâu sắc hơn trong lĩnh vực của tôi hoặc khẳng định thêm vị thế của tôi.

Một nhà hoạt động biểu tình tại cuộc mít tinh bảo vệ các cộng đồng AAPI vào ngày 21 tháng 3 năm 2021 tại Washington, DC. Cuộc biểu tình nhằm phản ứng với vụ xả súng tại spa ở Atlanta, Georgia khiến 8 người thiệt mạng. | Alex Wong / Hình ảnh Getty

Cuối cùng, trong khi đang làm một công việc không chút liên quan đến cái hành lang quyền lực nói trên, tôi đã phải đối diện với một khúc quạnh tâm hồn. Tháng 8 năm ngoái, cha mẹ tôi đã buồn bã gọi và cho tôi biết một số người hàng xóm nói rằng họ không muốn giao tiếp với cha mẹ tôi nữa. Những người hàng xóm ấy đổ lỗi cho cha mẹ tôi đã đưa Covid-19 qua HK. Mặc dù cha mẹ tôi đã từng lập nên một trang trại, mang việc làm đến cho người tại địa phương, từng tích cực tham gia vào cộng đồng và tạo dựng nên sự gắn bó cả 20 năm, cha mẹ tôi vẫn bị đổ thừa về những bệnh trạng của người khác.

Tôi được một bài học: Khi cố gắng tránh nổi bật, cố gắng hòa nhập, người châu Á đã tự chối bỏ, chứ không giành được, thực lực. Và rồi tôi phải làm những điều hoàn toàn xa lạ đối với tôi: tôi lên tiếng; tôi ngừng xin lỗi về việc tôi là ai, từ đâu đến và những kinh nghiệm tôi đã trải qua. Sau khi cha mẹ tôi nhận được cái thông điệp tệ hại đó, tôi đã viết bài xã luận đầu tiên của mình trên tờ báo địa phương, tờ Albany Herald, nhấn mạnh những đóng góp mà người di cư đã đóng góp cho đất nước này trong trận chiến âm ỉ chống lại Covid-19. Đó là lời phản bác lại những kẻ đã hành hạ tinh thần cha mẹ tôi. Sau khi bài báo được xuất bản, tôi rất ngạc nhiên khi biết rằng cha mẹ tôi đã nhận được lời xin lỗi từ những người hàng xóm của họ.

Đó là một bắt đầu.

Tôi đã tìm thấy nguồn cảm hứng. Trong những tháng tiếp theo, tôi đã nói chuyện với giới truyền thông người Mỹ gốc Á về sự đại diện của cộng đồng. Tôi đã viết (hoặc cùng viết) 23 bài xã luận trong các tờ báo cấp địa phương cũng như trên toàn quốc về chính sách ảnh hưởng đến các cộng đồng dễ bị xách nhiễu. Tôi đã tổ chức các cuộc gây quỹ để quy tụ những người lần đầu tham gia chính trị. Nói về cái gốc Á châu của tôi là một điều không thoải mái, nhưng đó là cách duy nhất để tiến bước.

Nhiều người bạn đồng trang lứa gốc Á của tôi cũng quyết định tham gia vào kỳ bầu cử năm 2020, một số chỉ mới đi bầu lần đầu tiên – Tôi nghĩ là sự tham gia đáng kể trong lịch sử này được thúc đẩy bởi sự sụp đổ kinh tế của các doanh nghiệp nhỏ do người gốc Á châu làm chủ, cùng sự gia tăng kinh khủng về việc hành hung người gốc Á và sự trưởng thành của các tổ chức cho công dân người Mỹ gốc Á. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu của người Mỹ gốc Á tăng 91 phần trăm so với năm 2016. Và, nhờ dân số đông và ngày càng tăng thêm của chúng tôi ở các tiểu bang quan trọng như Arizona, Georgia, Nevada và Pennsylvania, chúng tôi đã giúp đưa Biden làm tổng thống và giúp Thượng viện Hoa Kỳ được đảng Dân chủ dẫn đầu .

Đã có một số lời công nhận từ giới lãnh đạo ưu tú ở Washington rằng cử tri ngừoi Mỹ gốc Á đã đóng một vai trò quan trọng trong cuộc bầu cử và cộng đồng này đã phải chịu đựng nhiều điều đáng buồn trong trọn năm qua. Chính quyền Biden đã lên án những vụ bạo hành chống lại cộng đồng AAPI, với một mệnh lệnh hành pháp, đã ra lệnh treo cờ rũ và đến họp bàn với các nhà lãnh đạo cộng đồng người Mỹ gốc Á bên Georgia sau vụ xả súng ở Atlanta, và ủng hộ một phiên điều trần của quốc hội về sự kỳ thị ngừoi Mỹ gốc Á. Để đáp lại những lời chỉ trích gần đây rằng những điều đó vẫn chưa đủ, chính quyền Biden đã công bố các bước kế tiếp trong việc chống lại nạn kỳ thị và những vụ bạo hành đối với người Mỹ gốc Á.

Tuy những hành động tích cực nêu trên cho ta tín hiệu khả quan, nhưng liệu điều đó có cho chúng ta thực lực hay không? Nó có được xem là quan trọng trong một loạt những thông tin sau này? Điều mà cộng đồng AAPI cần là thực lực và khả năng ảnh hưởng hệ thống chính trị. Chúng ta cần những người chấp chính được tôn trọng, có quyền đưa ra những quyết định và có thể hành động cực lực cho cộng đồng của chúng ta với thực quyền, trong chính trường, không bị cản trở.

Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth, D-Ill., Bày tỏ sự kính trọng khi chiếc quan tài phủ cờ của Justice Ruth Bader Ginsburg được đặt tại Hoa Kỳ, Thứ Sáu, ngày 25 tháng 9 năm 2020, ở Washington. | Olivier Douliery AP

Thật không thể ngờ là vào năm 2021, lần đầu tiên sau gần 30 năm, bộ nội các của tổng thống HK không có một vị bộ trưởng nào là người Mỹ gốc Á. Chính quyền Biden đã hứa sẽ tái lập và mở rộng đạo luật về người Mỹ gốc Á nhưng vẫn chưa bổ nhiệm giám đốc cho chương trình này. Và mặc dù chính phủ BIden đã đồng ý bổ nhiệm một quan chức cấp cao người Mỹ gốc Á cho Toà Bạch Ốc, thể theo lời yêu cầu từ các Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Tammy Duckworth (D-Ill.) Và Mazie Hirono (D-Hawaii), không có gì có thể bảo đảm rằng những lựa chọn này sẽ có nguồn lực và có quyền hạn bao nhiêu, và trên hết là, họ có được coi trọng bởi những người trong bộ nội các hay không. (Khi các thượng nghị sĩ lần đầu tiên đưa ra sự thiếu đại diện của Nội các AAPI, một quan chức cấp cao của Toà Bạch Ốc đã trả lời rằng dòng máu Ấn Độ của phó tổng thống là đủ để đại diện cho người Mỹ gốc Á trong bộ Nội các , câu nói này không được Duckworth bỏ qua, người đã lên tiếng với giới truyền thông” Đó không phải là điều anh có thể nói với Black Caucus — ‘Ồ, đã có Kamala, thì đâu cần phải đưa thêm người Mỹ gốc Phi nào vào Nội các vì bạn có Kamala’ – vậy tại sao anh lại nói điều đó với cộng đồng người Mỹ gốc Á? ”)

Ngoài Toà Bạch Ốc, tôi cũng muốn thấy các chính trị gia – gồm cả các thượng nghị sĩ mới nhất của chúng tôi, Jon Ossoff và Raphael Warnock (D-Ga.), Và Alex Padilla (D-Calif.) – chứng minh họ là đồng minh của cộng đồng người Mỹ gốc Á chứ không phải chỉ là những người đứng ngoài lề, trong chính trị.

Nhưng người Mỹ gốc Á và người dân các đảo ở Thái Bình Dương thực ra có nhiều thế lực hơn là họ nghĩ, đủ để thay đổi cái cấu trúc chính trị từng bỏ mặc, xem thường họ. Họ là đơn vị bầu cử phát triển nhanh nhất ở các tiểu bang quan trọng như Florida, Georgia, Nevada, North Carolina và Texas. Vì các cuộc bầu cử ngày càng được quyết định bởi một số ít tiểu bang và sự cách biệt trong các cuộc tranh cử thắng thua rất nhỏ, người Mỹ gốc Á có thể làm lệch cán cân của các cuộc bầu cử tổng thống trong tương lai cũng như quyền lực trong Quốc hội. Đã đến lúc cộng đồng của tôi dựa vào cái thế đó— và đòi cho được quyền lực này.

Tuy nhiên, điều đó sẽ đòi hỏi các người Mỹ gốc Á đứng lên, thách thức cái văn hóa trước giờ luôn yêu cầu họ phải im lặng. Họ cần quan tâm đến chính trị, lên tiếng về di sản tinh thần của họ và hiểu rõ những gì họ cần có — ngay cả khi điều đó đưa đến những xung đột. Thay vì cố gắng hòa nhập, họ cần tranh cử để chiếm những địa vị có ảnh hưởng rộng rãi, có tính đại chúng cao . (Mặc dù Quốc Hội lần thứ 117, năm 2021, tương đối có nét đa dạng về chủng tộc và sắc tộc nhất trong lịch sử, nhưng chỉ có 17 thành viên của Quốc hội là người Mỹ gốc Á, chỉ độ trên 3% một tị, nhưng thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ cử tri dân da màu) . Họ cũng cần dốc lòng cố vấn các nhà lãnh đạo trẻ trong tương lai và xây dựng các liên minh bền vững với các cộng đồng da màu khác.

Các tình nguyện viên tham gia Tuần tra An toàn Khu Phố Tàu vào ngày 23 tháng 3 năm 2021 tại San Francisco, California. | Justin Sullivan / Getty Hình ảnh

Không rõ bên nào sẽ được hưởng lợi nhiều hơn từ việc Mỹ gốc Á được đánh thức. Bởi vì các cử tri AAPI rất đa dạng, rất khác biệt về lương hướng, tuổi tác, lịch sử, sự liên quan và kinh nghiệm của người Mỹ da màu, có trên dưới 50 sắc tộc và hơn 100 tiếng nói. Việc tô vẽ một hình ảnh bao quát cho tất cả những người Mỹ gốc Á không những chứng tỏ sự lười biếng về mặt trí tuệ mà còn là sự nguy hiểm cho các đảng phái chính trị. Một số người Mỹ gốc Hoa và người Mỹ gốc Nhật đã an cư lập nghiệp, có nề nếp truyền thống trong gia đình và xã hội ngay tại Hoa Kỳ từ rất lâu, lâu hơn cả hầu hết người Mỹ gốc Âu; cùng lúc cũng có những cộng đồng AAPI mới hơn đến Hoa Kỳ để tị nạn, có ít cơ hội để phát triển về kinh tế hơn và có tuổi thọ tương đối ngắn hơn các cộng đồng da màu khác. Chúng tôi rất đa dạng, và không ai có thể đoán chắc được là chúng tôi sẽ bỏ phiếu kín cho đảng phái nào.

Tuy nhiên, chúng tôi luôn theo dõi, xem bên nào quan tâm hơn về chúng tôi, biết lắng nghe và phục vụ cho chúng tôi. Có 30% cử tri người Mỹ gốc Á được thăm dò trên toàn quốc vào tháng 9 năm ngoái cho biết họ đã được hỏi han, trò chuyện từ Đảng Dân chủ trong năm qua. Chỉ 24% cho biết họ có nhận được những lời thăm, cổ động, từ Đảng Cộng hòa. Nếu hai bên có thể giao tiếp với cộng đồng người Mỹ gốc Á bằng cách nói về những gì quan trọng đối với họ, cử tri AAPI sẽ đáp trả. Mặt khác, các cử tri gốc Á châu cần tin rằng họ có quyền yêu cầu các điều khoản công bằng hơn cho họ.

Hàng trăm tin nhắn mà tôi nhận được trong những tuần gần đây cho tôi thấy là nhiều người bạn Mỹ gốc Á của tôi đã sẵn sàng cho một sự thay đổi. Ngay cả những người Mỹ gốc Á thờ ơ nhất về mặt chính trị cũng đột nhiên sẵn sàng chiến đấu. Những người bạn da trắng và các cộng đồng da màu khác cũng đang bắt đầu hỗ trợ AAPI trong cuộc đấu tranh để họ được coi là bình đẳng.

Thế nhưng, để duy trì cái sức mạnh này, những người Mỹ gốc Á châu cần phải quán chiếu, nghĩ lại và hiểu được họ là ai, họ muốn gì và khả năng của họ ra sao— để đặt niềm tin vào chính mình. Chỉ sau khi làm được như vậy, tôi mới bắt đầu cảm thấy là mình thuộc về mình.

Jeff Lê


Posted in Uncategorized | Leave a comment

Cảm Tác …

Thăm hỏi khắp nơi chuyện trước sau
buồn vui kỷ niệm… vẫn còn nhau
ngày qua…lý tưởng còn tươi mãi
tâm nguyện, niềm tin vẫn sắc sâu

Bốn sáu năm…. âm ỉ vết thương
ngày “đồng minh” bức tử quê hương
vẫn còn theo mãi trong tâm tưởng
vẫn đấu tranh trên mỗi đoạn đường

Dân Chủ Liên Minh những tấm lòng
tựu về khắp chốn – những dòng sông
cầu mong giữ trọn niềm tin tưởng
nhân bản chan hòa cả núi sông

Minh Phượng

4 tháng 11, 2021

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Hãy Nói Về Kinh Nghiệm Của Người gốc Á trong Lịch Sử HK

by YouTuber Beau of Fifth Column

Phỏng dịch: Minh Phượng

(Chú thích: Trong lúc nghe Beau nói, Phượng có nghiên cứu thêm một số dữ kiện lịch sử và có cho thêm những link đó vào trong bài viết này. Và để cho rõ thêm vấn đề, Phượng cũng có cho vào ngoặc đơn những chú thích, chữ nghiêng , đã được kiểm chứng trong lịch sử )


Chào quý vị trên mạng. Beau đây! Và hôm nay chúng ta sẽ nói về một chuyện cũ. Có điều không biết sao chúng ta cứ giả bộ như đây là điều  gì mới mẻ lắm vậy! Vì đây là chuyện đã  nằm sâu vào từng mối dây kết cấu nên xã hội HK. Thế nhưng tôi vẫn tiếp tục nghe họ nói rằng điều đó không nói lên con người HK của chúng ta! Nhưng lịch sử HK thì lại rất khác. Có một câu chuyện khác nữa về điều này. Có người cho rằng Trump đã tạo ra nó. Không phải vậy!  Trump không tạo ra nó mà ông ta lợi dụng  nó, dựa vào nó,tận dụng và khai thác nó để duy trì ảnh hưởng, khiến người theo  ông ta có đối tượng để khinh khi, y như cách mà các chính trị gia đã làm trong suốt phần lớn lịch sử nước Mỹ. Tuy Trump không phải là người sáng lập ra chuyện kỳ thị nhưng là kẻ  chịu trách nhiệm cho sự kỳ thị gia tăng gần đây trong việc chống và ghét  người Á châu ở HK.

Tôi nghĩ đa số người người dân HK biết về trại giam , cách biệt người Nhật sau trận Trân Châu Cảng (TCC). Và tôi tin rằng nếu họ có chút suy nghĩ, họ cũng phải thấy rằng trong suốt hầu hết thế kỷ 20 HK đã cố gắng tuyên truyền, một cách có hệ thống, sự thù ghét, nghi kỵ, chống lại người châu Á. Đó là vì trong chiến tranh, chúng ta không muốn xem “kẻ địch” là người. Ngay sau TCC, HK tham chiến vào thế chiến thứ hai, kế tiếp là Đại Hàn, rồi đến chiến tranh Việt Nam. Tôi nghĩ chúng ta đã nhận ra điều đó. Nhưng tôi không chắc mọi người có biết cái hệ thống chuyên quỷ quái hoá kẻ thù trong lịch sử HK đã có từ lâu.

Nay tôi xin lược trình bày một số dữ kiện, chỉ gồm khoảng 10 % những gì đã xảy ra, về nạn kỳ thị người châu Á cần được biết đến, để chứng minh cái hệ thống và những tác động  thường xuyên đã xảy ra trong suốt chiều dài lịch sử HK.

Sử sách có ghi lại rằng trước khi Bắc Mỹ trở thành HK, ngoài người da đỏ, gốc từ Á châu, vào năm 1763, đã có những người Á châu đầu tiên đến, khi họ nhảy thoát ra khỏi chiến thuyền của Tây Ban Nha tại bờ biển vùng New Orleans. Lúc đầu con số người Á lúc đầu rất ít. Nó  chỉ bắt đầu tăng lên sau năm 1848 khi vàng được khám phá ra bên California.

Những người Á châu, (đa số là người Tàu) này đã được đưa đến, được dùng làm thợ đi kiếm vàng. Hầu hết sự hào hứng, hăng say khai thác vàng là từ California và hai năm sau khi  họ đến, thì thượng tầng cơ sở của chính phủ đã dùng mọi cách để gọi họ là “kẻ khác’ , thuộc giống người hèn kém  hơn so với người da trắng.


Trước hết, vào năm 1850, họ phải trả thuế người “nước ngoài” nếu muốn hành nghề đào mỏ vàng. Luật thuế này được dùng để chống lại người Tàu và là một cái thuế mà họ phải đóng, không chỉ một lần, hai lần hoặc ba lần, mà là rất nhiều lần. Mỗi lần có người muốn chèn ép, dìm họ dẹp xuống, và lấy đi tất cả những gì họ tạo ra được, thì thuế lại được đánh lên đầu họ, chỉ họ bị thôi.

Năm 1852, khi người Tàu đến California, thì luật thuế này trở thành  cái sức mạnh có hệ thống, được tận dụng để bảo vệ quyền lợi của người da trắng

People v. Hall (1854) – Năm 1854, trong một vụ án giết người, sát thủ là một người da trắng, có một người Tàu chứng kiến, nhưng rồi ông ta không được làm chứng vì Tối Cao Pháp Viện tại CA đã phán rằng tất cả người Tàu sẽ bị cấm làm chứng, vì giống Á Châu không đủ khả năng và sự thông minh để suy xét.


Năm 1859, trẻ em Tàu không được đi học trong trường da trắng ở San Francisco. Điều này nghe rất là quen nếu bạn đến từ miền nam vì cùng là một sách. Tất cả đều cùng một vở tuồng, ép người Tàu phải sống tách biệt, tận dụng khai thác sức lao động của họ và bằng mọi cách.

Cái hệ thống ấy được lập ra để cho thấy là họ kém xa, không thể nào ngang hàng vì họ là “kẻ lạ, người ngoài”. Năm 1862, lại có thêm thuế cảnh sát, 2.50 $ mỗi tháng cho mỗi đầu người Tàu. Có lẽ để bù đắp chi phí khi cần có sự can thiệp của cảnh sát, vì trong thập niên 1870 có rất nhiều những vụ hành hung chống người Tàu.

Ví dụ diển hình là ở Los Angeles, vào ngày 23 tháng 10 năm 1871, một người da trắng đã vô tình bị bắn chết khi hai nhóm người Tàu đang bắn nhau. Hôm sau, 24 tháng 10 năm 1871, 500 người da trắng đã cùng kéo đến chinatown, và giết 19 người Tàu (10% dân số người Tàu nơi đó, lúc ấy) để trả thù . (Xin nói thêm là trong số những người bị giết có một bác sĩ rất được kính trọng tại Chinatown,và chỉ có 1 trong số 19 người tàu bị giết là có liên quan đến việc bắn lộ, khiến người da trắng bị giết). Chỉ có tám người, trong số hơn 500, bị kết tội. Nhưng rồi họ kháng án, và Tối Cao Pháp Viện đã lật ngược bản án, tha bổng cả 8 người. Ấy là vì,vào thời điểm đó, hệ thống tư pháp bên CA cũng giống y như những hệ thống tư pháp ở miền Nam.The bodies of 17 Chinese men and boys lie in the Los Angeles jail yard on October 24, 1871, the results of the Chinese massacre.

Năm 1875, thêm một luật được đưa ra: không cho, cấm triệt bất cứ người lao động nào có dòng máu “Mông Cổ” đến từ Á châu được nhập cảnh. Và nếu họ đến, là đã phạm tội đại hình.

Năm 1879, một bản hiến pháp California mới được soạn ra, cấm chỉ các thành phố, không được mướn, thuê người Tàu. Đến giai đoạn này thì người Tàu bắt đầu có vẻ như đang muốn tạo dựng  một cộng đồng thực sự cho những người Tàu. Và nếu bạn là một chính trị gia, và bạn muốn bảo đảm rằng bạn có thể duy trì được sự kiểm soát chặt chẽ, (giữ tất cả quyền lợi cho người da trắng) thì bạn phải tìm mọi cách để cách ly, tách họ ra khỏi dòng chính. Kết quả là: năm 1880, việc kết hôn giữa người da vàng và ngừoi da trắng bị xem là một cái tội, đã phạm luật. Nghe quen quá phải không ạ?

Năm 1882, chúng ta thấy một loạt những quy luật để loại trừ , khống chế người Tàu bắt đầu với việc cấm không cho người Tàu được làm việc, trong vòng 10 năm.


Rồi Năm 1884, có một vụ kiện, để cho Mamie Tape được vào học trường công lập. Gia đình Mamie Tape thắng và vì thế, năm 1885, thành phố  san francisco đã cho xây một ngôi trường, gọi là trường “đông phương “, bởi vì, một lần nữa,  phải là sao để tách biệt người tàu ra khỏi người da trắng. Tôi tự hỏi, không biết trường đó có được những tiêu chuẩn ngang hàng với các trường công lập khác hay không.

The Rock Springs Massacre

Massacre of the Chinese at Rock Springs. Library of Congress.Massacre of the Chinese at Rock Springs. Library of Congress.

Năm 1885 ở thành phố Rock Springs, tiểu bang Wyoming một đợt sóng hành hung, bạo động, sát hại người Tàu chợt bùng phát, 28 người Tàu bị giết chết, 15 người bị thương, 79 ngôi nhà bị thiêu rụi. Và kết quả là năm 1886, các thành phố Tacoma và Seattle đã đuổi  tất cả người Tàu ra khỏi các thành phố ấy (xin nói thêm là những người tàu này phần lớn bị ghét là vì họ chịu làm việc cực khổ, với lương rất thấp, khiến nhiều người da trắng khó chịu, khinh ghét họ vì họ được mướn dễ dàng bởi các công ty đào mỏ than)


Luật Loại trừ Người Tàu:

Năm 1892 luật loại trừ người Tàu lại được gia hạn thêm 10 năm nữa, và nó đòi hỏi tất cả phải khai báo giấy tờ về nơi ăn, chốn ở. Đấy, HK, vùng đất hứa của tự do cho một số và của gông xiềng cho một số khác.

Năm 1894 một người đàn ông Nhật nộp đơn xin làm công dân. Tòa án từ chối vì da ông ta không trắng, cũng không đen!

Năm 1902, những điều khoản khác trong bộ luật loại trừ người Tàu lại được gia hạn thêm 10 năm nữa, và rồi hai năm sau, để bảo đảm rằng họ không còn phải lo lắng về điều này nữa, luật loại trừ người Tàu được xem như có hiệu lực vĩnh viễn!

Vào năm 1905 San Francisco cố gắng tách riêng học sinh nhật bản và tiểu bang  California cấm người da trắng không được kết hôn với người có máu “Mông Cổ”!

Năm 1906, những kỳ thị quái ác, bất ngờ, được tạm thời giảm lại chút vì  trận động đất ở san francisco đã thiêu huỷ tất cả các  hồ sơ nhập cư khiến cho việc ngược đãi, tách biệt, xa lánh người tàu khó hơn, vì họ có thể nói là không không không tôi là công dân mà! Rất khó để chứng minh là họ không phải là công dân.

Năm 1907 người đến từ Ấn Độ, South Asia, đã bị cưỡng ép phải rời  khỏi thành phố  Bellingham, Washington 

Năm 1908 chuyện y như vậy cũng đã xảy ra ở Live Oak, California
Springfield race riot of 1908The riot, trials and aftermath are said to be one of the most well-documented examples of the complex intersecti…

Năm 1910, một trại giam tên “Angel Island” được lập ra để điều tra thân thế, làm giấy tờ nhập cảnh của người Á đông. Nó được xem như là một trại tạm cư cho di dân giống như Ellis Island bên miền Đông HK (New York). Thế nhưng nó khác xa về cung cách phỏng vấn, làm thủ tục giấy tờ, và thời gian người di cư phải trải qua, rất khác với những người đến từ Âu châu.

Năm 1924, đạo luật di dân được đưa ra, cấm việc di dân của tất cả những ai đến từ châu Á, trừ một vài trường hợp ngoại lệ.

Kế đến, là trại tập trung người Nhật sau Trân Châu Cảng

Tiếp theo là chiến tranh bên Đại Hàn.

Rồi chiến tranh Việt Nam.

Và những lời tuyên truyền, những kỳ thị  về người Á châu cứ theo đó mà bộc phát, ăn dần vào tâm trí người da trắng vốn có mầm mống kỳ thị. Bạn có thể phản đối, nói rằng chúng ta không phải vậy, nếu bạn muốn nói có một số người Mỹ không kỳ thị. Nhưng, nếu bạn nói về cái guồng máy của HK thì những điều ác nghiệt này chắc chắn chính thực là chúng ta, là HK đó.

Vậy làm thế nào để chúng ta thay đổi sự kỳ thị, vì sẽ luôn có những kẻ như Trump, những người muốn khai thác vấn nạn kỳ thị?

Điều đầu tiên chúng ta phải làm là không bắt tay với sự kỳ thị; tiếp theo chúng ta phải bình thường hóa người gốc Á, mời gọi họ nhập cuộc vào cộng đồng dòng chính. Nếu bạn có bạn bè gốc Á, hãy đi ra ngoài với họ, và đến mua, ăn tại các tiệm quán người Á châu trong khu bạn cư ngụ, khiến họ trở thành một phần trong cộng đồng lớn hơn.

Những chiêu bài, đường lối chia rẽ mang tính kỳ thị người da vàng chỉ hữu hiệu nếu chúng ta đồng lòng với việc tách họ riêng ra. Khi có tiếp xúc, bạn sẽ hiểu và nhận ra rằng họ không kém thua ai,  khác biệt chi với chúng ta.

Bạn nên biết đó là cách mà những nhà độc tài trong suốt lịch sử loài người và khá nhiều chính trị gia trên toàn HK đã sử dụng, và nếu họ có thể thuyết phục nhóm cử tri da trắng nghèo nhất, ở tầng lớp thấp nhất rằng những người da trắng đó, dù nghèo, vẫn sáng giá hơn nhiều so với những nhóm dân đã bị khinh khi, gạt bỏ ngoài lề, thì những chính trị gia này sẽ được tái đắc cử.

Và chúng ta đã thấy: họ có được sự hưởng ứng của những người da trắng thấp kém này trong những lần bầu cử. Cả một khối người như thế! Vì với những người yêu thích, tin vào sự kỳ thị, thì họ không nhìn vào chính sách, họ chỉ nghĩ đến nỗi sợ hãi vì mất mát của cá nhân họ, cùng sự thiếu hiểu biết đã gây nên những sự sợ hãi, bất bình.

Việc giao tiếp sẽ giúp giảm thiểu sự thiếu hiểu biết; tôi không biết nếu chúng ta kêu gọi “đừng cố chấp” trên các mạng truyền thông xã hội có hoá giải được gì không…., nhưng nếu điều đó giúp được thì xin bạn đừng “cố chấp” mà hãy bình thường hóa người Á châu (họ không khác chi chúng ta)

Và có rất nhiều người muốn mở lòng ra để nói cho những người Mỹ lớn tuổi..

Tôi không biết điều đó có khiến cho việc kỳ thị giảm được bao nhiêu, vì qua bao nhiêu năm, họ đã hấp thụ quá nhiều số lượng tuyên truyền có hệ thống của xã hội…

Họ có thể sẽ già chết đi trong xã hội và vẫn không hiểu, không nhận thức kịp thời…

Nhưng những gì chúng ta có thể làm là tạo nên tiếng nói, cách sống cho tương lai, và ngay từ bây giờ chúng ta có thể làm gương cho người trẻ và hiểu rằng sự kỳ thị ác độc không thể chấp nhận được  và cách để giải tỏa vấn đề là sự tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng châu Á, biến họ thành một phần của cộng đồng của chúng ta.

Đó là cách chúng ta có thể ngăn chặn sự kỳ thị và chỉ đến khi nào chúng ta làm được điều này thì chúng ta mới có thể nói KHÔNG, sự kỳ thị không còn có mặt nữa!

Và trong khi chờ cho đến ngày đó, thì lịch sử HK cho ta thấy rằng điều này đã và đang tồn tại, và là vấn đề của chúng ta.

Bạn có thể nói rằng chuyện kỳ thị bị nổ tung, tăng khủng khiếp là tại Trump. Đúng vậy! Nhưng cũng không công bằng khi nói rằng ông ta đã bắt đầu, hay tạo ra chuyện kỳ thị!

Điều này  không đúng! Và cái quan trọng nữa là: chúng ta không còn có thể làm ngơ, phớt tỉnh, cố tình che dấu, coi thường sự kỳ thị của người Mỹ, và cái hệ thống, thể chế của HK đã đồng lõa với sự kỳ thị người Á châu từ rất lâu, ít nhất từ thập niên 1850; nó đã là một chuỗi những chu kỳ nối tiếp, không bao giờ kết thúc việc tách biệt, xua đuổi, kỳ thị chủng tộc “người giống khác”

Đối với cộng đồng người Mỹ gốc Á, sự kỳ thị họ chính là điều chúng ta đã, và đang làm!

Và bây  giờ chúng ta đang đối diện nó. Tùy ở chúng ta có thực sự muốn thay đổi hay không…

Và chỉ khi có thay đổi, thì chúng ta mới có thể nói rằng sự kỳ thị  không có chỗ đứng trong  chúng ta …

Đây có lẽ là thời điểm thích hợp để thực hiện điều này, tuy có lẽ là quá trễ để dẹp tan đi những suy nghĩ kỳ thị, tách biệt trong quá khứ, hoặc không để  các chính trị gia dựa vào những định kiến ​​và những hố sâu chia cách, cũng như việc chính phủ được tạo ra để duy trì quyền lực của một nhóm người…

Dù sao thì đó cũng chỉ là một suy nghĩ cá nhân tôi thôi.

 Chúc tất cả một ngày an lành.

Beau of The Fifth Column

Posted in Uncategorized | 2 Comments

Chống Kỳ Thị là…Cộng Sản?

Ngày hôm qua, 3 tháng 4, 2021, tôi lại biểu tình, chống lại sự kỳ thị người Á Châu, tại hai địa điểm và bởi hai tổ chức khác nhau, một tại Fountain Valley (FV), Mile Square Park (10 AM-12 PM) và một tại Culver Plaza ở Irvine (1PM-3PM)

Trước tiên, có một vài sự khác biệt đáng quan tâm tại hai buổi tuần hành, xin tóm lược sau đây:

  1. Về hình thức, cuộc biểu tình ở FV được tổ chức và có sự điều động hoàn toàn của người Việt, Vietnamese American Rally Against Asian Hate (#1) trong khi buổi biểu tình ở Irvine (#2) được tổ chức bởi Vivian Lê và cộng đồng người Mỹ gốc Á Châu (#2). BTC của buổi biểu tình #1 có chào cờ HK và VNCH, cuộc biểu tình ở Irvine, đương nhiên, không có hình thức chào cờ như vậy.
  2. Trong cuộc biểu tình #1, được biết BTC đã gửi giấy mời tất cả các vị đại diện cộng đồng người Việt thuộc đảng CH nhưng không một ai đến, ngoài cô cựu dân biểu Thu Hà, và Luật Sư Thái Việt Phan,  nghị viên Santa Ana, cả hai đều là của đảng DC. Một số cựu dân biểu như ông Harley Rouda có tham dự nhưng không có lời phát biểu. Những vị được mời lên để nói cảm nghĩ gồm: Bác Sĩ Denise Phan; Bác Sĩ Xuyến Đông; ông Boby McDonald, chủ tịch Orange County Black Chamber of Commerce; ông Raymond L. Cordova, chủ tịch hội South County Labor; bà Kim Bernice Nguyễn, phó thị trưởng Garden Grove; và ông Sergio Contreras, ủy viên Đặc Khu Vệ Sinh Midway City Sanitary District.
  3. Cuộc biểu tình ở Irvine có lời phát biểu của bà phó thị Trưởng Tammy Kim, và những đóng góp từ tấm lòng, từ kinh nghiệm của rất nhiều người trẻ trong cộng đồng người Mỹ gốc Á, hoặc lai Á châu. Tất cả những bài phát biểu này, rất cảm động, đều bằng tiếng Anh. Tôi sẽ viết thêm cảm nghĩ về từng người bên dưới.
  4. Tại cả hai nơi đều có sự tham gia của nhiều người Mỹ da trắng. Số lượng người da trắng và người Mễ, Ấn Độ tham gia tại Irvine có vẻ nhiều hơn. Buổi biểu tình #2 ở Irvine cũng có sự tham gia của một người bạn trẻ, gốc Phi châu. Tôi đã được gặp anh bạn này tại các buổi biểu tình kỳ trước tại Great Park, và trong buổi tưởng niệm hơn 200,000 người chết vì Covid-19. Số người Mỹ gốc Á, không phải người Việt, tại Irvine cũng rất đông, và đa số là người trẻ.
  5. Buổi biểu tình #1 (FV) có những người ủng hộ Trump đến phá đám, chửi bới, mạ lỵ rất ồn ào, họ đa số là người Việt, mắng mỏ người Việt . Buổi tbiểu tình #2 (Irvine) KHÔNG gặp sự phản đối của bất cứ ai, trái lại, người dân trên đường phố đề có vẻ đồng tình, ủng hộ , bóp kèn vui vẻ rất nhiều. Có người đến sau khi thấy những biểu ngữ, dù không biết đến cuộc tuần hành này trước đây.

Nay xin được nói thêm chi tiết và nhận định cá nhân về hai buổi biểu tình nói trên:

A) Biểu Tình #1 (FV)

Trước tiên, tôi muốn nói đến sự kiện những người đến phá . Báo Người Việt có đề cập về việc đáng tiếc, đáng buồn này, nhưng cũng chỉ nhắc sơ thôi. Những người này đã đứng chung với một vài người Mỹ, cùng ủng hộ Trump và chửi bới, miệt thị, gán cho những người chống kỳ thị là “cộng sản”. Điều này không làm tôi ngạc nhiên vì tôi đã nghe cái luận điệu chụp mũ hàm hồ, vô căn cứ, trẻ con đó từ mấy năm nay rồi. Nhưng một vài người Mỹ da trắng trong đoàn biểu tình với chúng tôi hỏi tôi thì có vẻ rất kinh ngạc, và đã phải thốt lên “Mấy người đó có hiểu được là họ đang chống lại người giúp cho họ không? Họ nghĩ họ là gì chứ? Những người da trắng kỳ thị, ghét người da màu sẽ không bao giờ chấp nhận họ đâu! Họ lắc đầu tỏ vẻ bất bình , lẫn bực tức, vì họ không thể hiểu nổi tại sao lại có người lại muốn bám theo đuôi đám thượng tôn da trắng, để “được” kỳ thị như vậy!

Những người phò Trump, chống chúng tôi, tuy không đông, nhưng rất lớn tiếng, và đã mang theo cái loa phát thanh thật lớn, cố tình nói át tiếng những người biểu tình ôn hòa trong nhóm chống kỳ thị, cũng như dựng một cái bàn bán nón, áo thung, để ủng hộ cho Trump! Trong nhóm họ, có hai tên người da trắng, chúng nói vầy mà họ đứng im, đồng tình (?!): “Đây là đất của chúng tôi, mấy người không có quyền kêu gào là bị kỳ thị! Đây là trò quấy nhiễu của đảng dân chủ, muốn cho mấy người kỳ thị ngược lại chúng tôi, là những chủ nhân của đất nước này! Những người Việt theo Trump có thể vì không hiểu tiếng Anh, hoặc hiểu lõm bõm, nhưng lại đồng lòng, chấp nhận cái vai trò “người ăn nhờ ở đậu”, biết kính trọng “chủ nhân ông” da trắng, mặc kệ chính những người cùng màu da, hoặc chính cả người thân của họ có bị sách nhiễu, trù dập, hành hạ, chế diễu đến độ nào!

Ở buổi rally cũng có những lời phát biểu rất chân thành, dễ thương của các em học sinh trung học về nạn kỳ thị chủng tộc và sự mơ ước không còn phải lo lắng cho những người thân như cha mẹ, ông bà lớn tuổi hoặc cho chính chúng vì vấn nạn này. Các em đã nói lên nguyện vọng rất chính đáng của mình, và của rất nhiều người trong buổi biểu tình hôm ấy rằng chúng tôi không còn muốn bị xem là giống người chỉ biết cặm cụi làm ăn, nhu nhược, không dám lên tiếng vì mặc cảm thua thiệt hay vì sợ bị đánh chửi bởi sự kỳ thị. Điều tôi thấy rất đáng mừng là nhiều em cũng nói lên tình trạng bị dùng làm bình phong, làm “model minority”. Đây là một cách “chia để trị, một cái bánh vẽ bởi những guồng máy “trị dân” của những người bảo thủ, da trắng, chỉ muốn đổ thừa và trút lên đầu người da màu khác những điều tồi tệ trong xã hội chính họ đã và đang áp bức, đối xử thật bất công.

Sự đối đầu này đã bị, thêm lần nữa, lợi dụng bởi những kẻ thừa nước đục thả câu, phá tan cộng đồng người Việt. Tôi muốn nói đến sự có mặt, “phỏng vấn” (?!) và làm rùm beng lên bởi một người tự xưng là “phóng viên” tên Lân, YouTuber “Phố Bolsa Tivi”. Đây là một người chuyên tung những tin “giật gân”, để bêu rếu về cộng đồng người Việt hải ngoại là xấu xa, chia rẽ thù hằn nhau ra sao, với mục đích dễ thấy, dễ hiểu là đem chuyện khích bác, khác biệt về chính kiến của cộng đồng người Việt ra làm trò cười, gợi sự chú ý, phỉ báng, rất có lợi cho việc tuyên truyền của “nhà nước” XHCN! Những câu hỏi anh ta đưa ra cho tôi, nói rằng là câu hỏi được nghe từ “phía bên kia” thể hiện sự suy nghĩ hạn hẹp, cố tình đánh lạc hướng vấn đề ví dụ như câu hỏi là: “Tại sao trong thời gian BLM biểu tình, có chuyện những tiệm buôn bán hay của hàng người Á châu bị đánh phá không ai biểu tình mà bây giờ lại đi biểu tình?“Tôi đã ngắn gọn phân tích cho anh ta biết hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Người da đen bị kỳ thị, nhất là bởi cảnh sát, đã vì tức nước vỡ bờ, nên khi George Floyd chết, họ đã, rất dễ hiểu, vô cùng phẫn uất nên đã có sự ủng hộ biểu tình khắp nơi trên thế giới. Nếu có những kẻ dựa vào thời cơ đó để đánh phá, cướp giựt, thì đó là chuyện ngoài lề, không ăn chung gì đến việc kỳ thị có hệ thống, trong thượng tầng cơ sở đã là cái vết nhơ trong lịch sử của HK từ hằng mấy trăm năm nay. Việc đánh đồng chuyện hành hung, giết chóc do sự kỳ thị người Mỹ gốc Á châu với chuyện một số rất ít những kẻ phá bĩnh, đụng đâu đập phá đó trong các cuộc biểu tình BLM là một hành vi, một lối ngụy biện giả dối, không lương thiện. Tôi cũng đã nhắc đến vì sao con số người Á châu bị kỳ thị tăng 150% từ hơn một năm nay: vì chuyện Covid-19 bị đặt tên, bị tru tréo gọi là Chinese Virus bởi chính người đứng đầu một quốc gia: cựu TT Trump. Tôi thực sự không hiểu là người đặt câu hỏi vì kiến thức quá hạn hẹp, chỉ được nghe rao giảng những thông tin giả dối, cùng sự mê say tôn thờ một “lãnh tụ” từng tỏ rõ sự kỳ thị người da màu từ khắp nơi, hay là câu hỏi được đặt ra chỉ để cố tình phá rối với việc cần làm phải làm là chống lại sự kỳ thị bất nhân, vô nghĩa này!

Tôi bị phỏng vấn bởi PhoBolsa từ 21:30-34:10 phút trong video dưới đây:

B) Biểu Tình #2

Ngay sau buổi biểu tình #1 tại FV, tôi đã chạy ngay về thành phố Irvine để phụ Vivian Lê dựng biểu ngữ cho buổi biểu tình thứ hai trong cùng ngày. Vivian và một số bạn trẻ đã cùng đứng ra tổ chức và được sự góp mặt của Tammy Kim, Vice-Mayor of Irvine city; Anthony Kuo, Irvine City Council; James Mai: Irvine Business Leader & CEO.

Anthony Kuo, Tammy Kim, Vivian Lê

Những vị này đã phát biểu rất hay nhưng tôi thực sự cảm động khi nghe những lời thổ lộ chân tình từ các bạn trẻ nói lên những kinh nghiệm của chính cá nhân họ về sự kỳ thị với cái nhìn rất nhân bản, hồn hậu cho cộng đồng người Á châu nói riêng và người da màu nói chung. Buổi biểu tình cũng được sự hưởng ứng rất thân tình của rất nhiều người khác, từ nhiều giống dân khác nhau, không phải chỉ người da vàng và tất cả đều tỏ thái độ rất lịch sự, nhũn nhặn, đàng hoàng, không gào la chửi bới tục tằn hay khích bác, hạ nhục bất cứ ai. Một điểm khác nữa là tất cả các vị được thuyết trình, ngoài những người đại diện cho thành phố Irvine, đều nói tiếng Anh, và là giới trẻ.

James Mai

James Mai là một người Mỹ gốc Việt, sinh năm 1977. Gia đình anh đến HK từ năm 1975. Anh nói lên kinh nghiệm của mình khi đi học, bị kỳ thị, cũng như phải chịu đựng những thành kiến về chuyện “model minority” bên HK. Tuy anh rất thành công (James là người sáng lập và chủ của nhiều công ty chuyên lo về các đầu tư, tài chính) nhưng anh luôn nhớ đến những người đồng hương ngay trong gia đình anh đã từng, vì mới qua HK, vì không biết tiếng Anh, và đau buồn vì nỗi nhớ quê hương đã bị hiểu lầm, bị kỳ thị, khinh miệt đến độ nào.

Nicole Vinh_Nguyen

Một nhà thơ người Mỹ gốc Việt, tên Nicole Vinh-Nguyen, cũng nói lên cái áp lực khủng khiếp được đặt ra của người “thiểu số gương mẫu” từ khi còn nhỏ. Nicole đóng góp trong buổi rally với hai bài thơ cô viết rất cảm động về cái chết của những người Á Đông vô tội vì nạn kỳ thị. Cô cũng nhắc lại lịch sử kỳ thị có hệ thống đối với người Á đông, nhất là mỗi khi có dịch này, bệnh nọ. Đây là một trong những cung cách đối xử phân biệt mà, theo cô, được đưa ra không ngoài mục đích phỉ báng người Á Đông vì ganh ghét cũng có, mà vì lòng ghét bỏ, kỳ thị không xóa được của rất nhiều người da trắng có quyền hành. Tôi cũng đã gặp Nicole tại buổi biểu tình đầu tiên tại the Great Park sau khi 6 người đàn bà Á Châu bị giết bên GA. (Xin xem bài viết về sự kỳ thị và biểu tình hôm đó tại link này)

Tôi cũng có dịp làm quen, chuyện trò thân thiện với một viên cảnh sát tên Jahid Frough trong buổi rally tại Irvine trong lúc chờ Vivian đến (cả tôi và anh cùng đến rất sớm, khi chưa có ai hết). Jahid đến từ Afghanistan. Anh rất tán đồng việc chúng ta lên tiếng vì anh bảo chính anh cũng từng bị kỳ thị, ngay trong sở cảnh sát, trong cương vị một cảnh sát viên chỉ vì cái tên “lạ” của anh, và vì màu da anh không trắng. Anh nói sự kỳ thị có khi tiềm ẩn, có khi lộ liễu, nhưng nếu gặp dịp, gặp cơ hội thuận tiện, sẽ bùng nổ hết sức tai hại bởi những kẻ thực sự nghĩ là họ hơn người khác chỉ vì màu da, tôn giáo của họ. Anh cảm ơn chúng tôi, tôi cảm ơn sự giúp đỡ của anh nếu cần. Rất may là không có bất cứ sự việc đáng tiếc nào xảy ra hôm qua tại buổi biểu tình ở Irvine, không như bên thành phố Fountain Valley.

Việc đóng góp, tham gia, và tận mắt chứng kiến những gì đã xảy ra trong hai buổi biểu tình tại hai nơi khác nhau, trong cùng một ngày, thật tình đã khiến tôi buồn vui lẫn lộn, vừa vui vẻ, phấn khởi vì sự dấn thân, cất tiếng nói đĩnh đạc, đàng hoàng của nhiều người trẻ, vừa cảm thấy thêm thất vọng ê chề vì sự thiếu hiểu biết, những cái nhìn méo mó, hạn hẹp và nhất là cách thể hiện, cách lên tiếng vô cùng khiếm nhã của một số những người phò Trump đến độ mù quáng, chụp mũ vô cớ, vô cùng phi lý, không còn biết phân biệt phải trái, khiến cho người ngoài khinh khi thêm, và khiến cho các em trẻ phải ngỡ ngàng, tức giận, xấu hổ. Tôi không còn ngạc nhiên về những điều này, nhưng tôi vẫn buồn vì họ đã làm cho các em trẻ phải thêm một lần vô cùng thất vọng. Sự kỳ thị là một căn bệnh nan giải trong xã hội HK nói riêng và thế giới nói chung. Chính sự kỳ thị này đã và đang gây ra bao thảm cảnh, từ chiến tranh các nơi, đến cách xây dựng một cộng đồng thiểu số tại HK. Những vụ bạo hành, đánh phá, tàn sát và đốt cháy tan những thành phố có người da màu đã xảy ra trong lịch sử chỉ vì sự kỳ thị, khinh khi hoặc ganh ghét họ. Vài thí dụ điển hình là thành phố Greenwood tại Missisippi., hay việc thiêu rụi và giết người trong China Town tại thành phố Santa Ana, ngay tại Orange County, CA

Sự kỳ thị, coi mạng người da màu là cỏ rác, đáng khinh, quả thật quá tàn ác, hết sức bất công, bất nhân, và đáng xa, đáng sợ, không chấp nhận được. Chúng tôi, những người già, trẻ gốc Á châu, được sự đồng tình, sát cánh của những người bạn Mỹ da trắng, chỉ đang làm một việc rất cần thiết là thể hiện tình người, đòi hỏi công bằng, nhân quyền cho tất cả.

Và tôi chỉ muốn hỏi những người phò Trump và chống lại chúng tôi một câu thôi: nếu “chống kỳ thị …là cộng sản” thì dường như quý vị đang quảng cáo không công dùm cho chế độ cộng sản, có phải không ạ?

Minh Phượng

Xin xem thêm hình ảnh trong slide show dưới đây:

Posted in Uncategorized | 10 Comments